Kedilerde idrar yolu sorunları

Sık tuvalete gitme, kanlı idrar ve kum kabı dışına işeme idrar yolu sorununa işaret eder. Erkek kedide idrar yapamama hayati bir acildir.

Sağlık19 Kasım 20265 dk okuma
Kısaca
  • Erkek kedi kum kabında ıkınıyor ama idrar yapamıyorsa beklemeden acil veterinere gidin.
  • İdrar yolu tıkanması tedavi edilmezse 24–48 saat içinde ölümcül olabilir.
  • Kedilerde en sık tanılardan biri stresle ilişkili idiyopatik sistittir.
  • Bol su, temiz ve yeterli sayıda kum kabı ve stresin azaltılması korunmanın temelidir.

Kedilerde idrar kesesi ve idrar yolunu etkileyen sorunlar, veteriner literatüründe "kedilerin alt idrar yolu hastalığı" başlığı altında toplanır. Bu tek bir hastalık değil, benzer belirtilerle ortaya çıkan birkaç farklı sorunun ortak adıdır.

Belirtiler çoğu zaman sıkıntı vericidir ama hafif seyreder. Ancak erkek kedilerde idrar yolunun tıkanması, saatler içinde hayatı tehdit edebilen gerçek bir acil durumdur. Bu yazıdaki en önemli bilgi budur.

Acil uyarı: Erkek kedide idrar yapamama

Erkek kedilerin idrar kanalı (üretra) uzun ve dardır. Kristaller, mukus ve hücrelerden oluşan tıkaçlar veya küçük taşlar bu kanalı tıkayabilir. Tıkanan kedi idrarını boşaltamaz; vücutta atık maddeler ve potasyum hızla birikir.

Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi bu durumu "mutlak acil" olarak tanımlar ve tedavi edilmezse 24–48 saat içinde ölümcül olabileceğini belirtir. Şu belirtileri görürseniz sabahı beklemeden en yakın veterinere ya da acil kliniğe gidin:

Ikınan kediyi kabız sanmak sık yapılan bir hatadır. Kum kabında ıkınan erkek kedide önce idrar tıkanıklığı düşünülmelidir.

Sık görülen belirtiler

Cornell'in sıraladığı alt idrar yolu sorunu belirtileri şunlardır:

Kum kabı dışına işeyen kedileri cezalandırmayın; bu davranış çoğu zaman ağrının ve stresin işaretidir. Davranış yönünü ele almak için kedi kuma yapmıyor yazısına da bakabilirsiniz.

Başlıca nedenler

İdiyopatik sistit

Testlerde başka bir neden bulunamadığında konulan tanıdır ve kedilerde sık görülür. Cornell, stresin bu tabloda önemli bir rol oynadığını ve belirtilerin çoğu zaman birkaç hafta içinde gerilediğini belirtir. Ancak tekrarlama eğilimindedir.

İdrar taşları

Kedilerde en sık görülen taş türleri strüvit ve kalsiyum oksalattır. Strüvit taşları bazen veterinerin önerdiği özel bir diyetle eritilebilir. Kalsiyum oksalat taşları ise diyetle erimez ve genellikle cerrahi ya da başka işlemlerle çıkarılması gerekir.

Üretral tıkaçlar

Mineraller, hücreler ve mukus benzeri proteinden oluşan yumuşak tıkaçlardır. Özellikle erkek kedilerde üretrayı tıkayarak acil duruma yol açar.

Diğer nedenler

Bakteriyel idrar yolu enfeksiyonu genç kedilerde nispeten azdır; yaşlı kedilerde, özellikle böbrek hastalığı veya diyabeti olanlarda daha sık görülür. Bkz. kedilerde böbrek yetmezliği ve kedilerde diyabet.

Hangi kediler risk altında?

Cornell'e göre şu özellikler riski artırır:

Kısırlaştırılmış erkeklerin risk grubunda olması kısırlaştırmadan kaçınmak için bir neden değildir. Kısırlaştırmanın sağlık ve refah açısından faydaları için kedi kısırlaştırma sayfasına bakabilirsiniz.

Teşhis ve tedavi

Veteriner muayenede idrar kesesini elle kontrol eder; tıkanmış bir kedide kese büyük ve gergindir. İdrar tahlili, idrar kültürü, kan tahlilleri ile röntgen veya ultrason sık kullanılan yöntemlerdir.

Tıkanmış kedilerde genellikle sedasyon veya anestezi altında üretraya ince bir sonda yerleştirilerek tıkanıklık açılır, ardından kedi bir süre hastanede gözlem altında tutulur. Diğer durumlarda tedavi nedene göre ağrı kontrolü, beslenme düzenlemesi, stres azaltma ve gerekirse enfeksiyon tedavisini kapsar. İlaç seçimini her zaman veterinere bırakın; evde kendi başınıza ilaç vermeyin.

Korunma için neler yapabilirsiniz?

Cornell'in önerileri ev ortamında uygulanabilecek pratik adımlardır:

Tıkanma tedavisinden sonra evde bakım

İdrar tıkanması nedeniyle tedavi gören kediler taburcu olduktan sonra da yakın takip gerektirir. Tıkanma, özellikle ilk günlerde ve haftalarda tekrarlayabilir. Bu dönemde şunlara dikkat edin:

Kedi yeniden ıkınmaya başlar ve az idrar yapar ya da hiç yapamazsa, kontrol gününü beklemeden hemen veterinere dönün.

Stres ve idrar yolu sağlığı

İdiyopatik sistitin stresle bağlantısı, ev ortamının kedi açısından ne kadar önemli olduğunu gösterir. Kediler rutin değişikliklerine, kalabalığa, diğer kedilerle yaşanan gerginliklere ve kum kabına ulaşmayı zorlaştıran durumlara duyarlıdır.

Çok kedili evlerde her kedinin kendi kaynaklarına (mama, su, kum kabı, dinlenme yeri) rekabet etmeden ulaşabilmesi önemlidir. Kum kaplarını evin farklı bölgelerine yerleştirmek, bir kedinin diğerinin yolunu kesmesini zorlaştırır. Yeni bir kedi getirecekseniz tanıştırmayı yavaş yapın; bkz. iki kedi nasıl tanıştırılır.

Ne zaman veterinere gitmeli?

Aşağıdaki durumlarda hemen, gece ya da hafta sonu olsa bile acil veterinere gidin:

Şu durumlarda ise aynı gün veya en kısa sürede randevu alın:

Erken müdahale hem tedaviyi kolaylaştırır hem de kedinizin hayatını kurtarabilir. Muayene giderleri hakkında genel bilgi için veteriner ücretleri sayfasına bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi yerine geçmez. Kedinizin sağlığıyla ilgili kararlar için veteriner hekiminize başvurun.

Sık sorulan sorular

Kedim kum kabı dışına işiyor, bu davranış sorunu mu?

Olabilir, ama önce idrar yolu sorunu dışlanmalıdır. Ağrılı işeme yaşayan kediler kum kabını ağrıyla ilişkilendirip başka yerlere işeyebilir.

Dişi kedilerde de idrar tıkanması olur mu?

Dişi kedilerde tıkanma çok daha nadirdir; idrar yolu tıkanması büyük çoğunlukla erkek kedilerde görülür. Ancak dişi kedilerde de sistit ve taş görülebilir.

Kısırlaştırma idrar yolu sorunlarına yol açar mı?

Kısırlaştırılmış erkek kediler risk grubunda sayılır, ancak kısırlaştırmanın sağlık ve refah açısından faydaları büyüktür. Kilo kontrolü ve bol su ile risk azaltılabilir.

İdrar yolu sorunu tekrarlar mı?

Özellikle idiyopatik sistit tekrarlayabilir. Stresin azaltılması, su tüketiminin artırılması ve veterinerin önerdiği beslenme düzeni tekrarları azaltmaya yardımcı olur.

Aklınızda başka bir soru mu var?

Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.

Soru sorun
Sağlık

İlgili yazılar

Tümü
Bu sayfa işinize yaradı mı?