- Ara sıra görülen hapşırma çoğu zaman toz ya da koku gibi geçici bir tahrişe bağlıdır.
- Sık hapşırma, burun ve göz akıntısıyla birlikte görülüyorsa en sık neden kedi gribi olarak bilinen üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır.
- Tek taraflı, kanlı ya da koyu akıntı; yemek yememe ve ağız açık soluma veterinere gitmeyi gerektirir.
- Yavru, yaşlı ve aşısız kedilerde hapşırma daha dikkatle izlenmelidir.
Kediler de insanlar gibi burunlarını tahriş eden bir şeyle karşılaştıklarında hapşırır. Ara sıra görülen bir hapşırma çoğu zaman tamamen zararsızdır. Ancak hapşırma sıklaşıyorsa, akıntı ya da halsizlik eşlik ediyorsa bir enfeksiyonun ya da başka bir sorunun işareti olabilir.
Aşağıda kedilerde hapşırmanın olası nedenlerini, birlikte görülen belirtilerin ne anlama gelebileceğini ve hangi durumlarda veterinere gitmeniz gerektiğini bulacaksınız.
Ara sıra hapşırma: Tahriş edici maddeler
Burnun içindeki hassas dokular toz, polen, duman ya da güçlü kokularla tahriş olduğunda kedi hapşırarak bunları dışarı atmaya çalışır. Sık karşılaşılan tahriş edici maddeler şunlardır:
- Tozlu kedi kumu, özellikle kum dökülürken ya da kedi kumu eşelerken
- Sigara dumanı, tütsü ve mum dumanı
- Parfüm, oda spreyi ve yoğun kokulu temizlik ürünleri
- Ev tozu ve polen
Bu tür hapşırmalar genellikle kısa sürer ve kedi başka açıdan tamamen iyidir. Kum kaynaklı olduğundan şüpheleniyorsanız daha az tozlu bir kum tercih edebilirsiniz; kedi kumu seçimi yazımızda farklı kum türlerini karşılaştırdık.
En sık neden: Üst solunum yolu enfeksiyonları
Kedilerde sık hapşırmanın en yaygın nedeni, halk arasında kedi gribi olarak bilinen üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır. Bu enfeksiyonların büyük kısmından iki virüs sorumludur: kedi herpes virüsü (uçuk virüsü) ve kedi kalisivirüsü. Bazı bakteriler de tabloya katılabilir.
Üst solunum yolu enfeksiyonlarında hapşırmaya genellikle şu belirtiler eşlik eder:
- Burun akıntısı; başta berrak, sonra koyulaşıp sarı ya da yeşil hale gelebilir
- Göz akıntısı, gözlerde kızarıklık ve kısma
- Ateş, halsizlik
- Koku alamadığı için iştahsızlık
- Ağızda yaralar ve salya (özellikle kalisivirüste)
Bu enfeksiyonlar özellikle barınaklar, kalabalık ortamlar ve sokaktan yeni gelen yavrular arasında yaygındır. Herpes virüsü geçiren kedilerin çoğu virüsü ömür boyu taşır ve stres dönemlerinde belirtiler yeniden ortaya çıkabilir. Ayrıntılar için kedi gribi yazımıza göz atın.
Hapşırma mı, ters hapşırma mı, öksürük mü?
Kedinin çıkardığı her ani sesin hapşırma olmadığını bilmek önemlidir. Hapşırmada hava burundan dışarı doğru, kısa ve patlayıcı biçimde atılır. Ters hapşırmada ise kedi burnundan hızla ve sesli şekilde içeri hava çeker; bu kedilerde köpeklere göre daha seyrek görülür.
Öksürükte kedi genellikle yere doğru çömelir, boynunu uzatır ve ağzı açık şekilde ses çıkarır. Bu görüntü sıklıkla tüy yumağı çıkarma girişimiyle karıştırılır. Kedilerde öksürük astım gibi alt solunum yolu hastalıklarının belirtisi olabilir ve ayrıca değerlendirilmelidir. Emin olamıyorsanız sesi telefonunuzla kaydedip veterinerinize göstermek çok işe yarar. Tüy yumağı için kedilerde tüy yumağı yazımıza bakabilirsiniz.
Hapşırmanın diğer nedenleri
Hapşırma her zaman enfeksiyona bağlı değildir. Özellikle uzun süren ya da tek taraflı belirtilerde başka nedenler de düşünülür:
- Burunda yabancı cisim: Ot tohumu ya da çimen parçası gibi cisimler burna kaçabilir. Bu durumda genellikle ani başlayan, şiddetli ve tekrarlayan hapşırma, burnu patileme ve tek taraflı akıntı görülür.
- Diş sorunları: Üst dişlerin köklerindeki iltihap burun boşluğuna yayılarak akıntı ve hapşırmaya neden olabilir. Bu konu için kedilerde diş sağlığı yazımıza bakın.
- Kronik burun iltihabı: Özellikle geçmişte ağır kedi gribi geçirmiş kedilerde uzun süreli burun akıntısı ve hapşırma görülebilir.
- Polipler: Genç kedilerde burun-yutak bölgesinde gelişebilen iyi huylu doku büyümeleri hırıltılı solumaya ve hapşırmaya yol açabilir.
- Mantar enfeksiyonları: Daha seyrek görülür; burunda şişlik ve akıntı yapabilir.
- Burun tümörleri: Yaşlı kedilerde tek taraflı, kanlı akıntı ve yüzde şekil değişikliğiyle kendini gösterebilir.
Kedilerde gerçek alerjik hapşırma insanlardaki kadar yaygın değildir. Bu yüzden uzun süren hapşırmayı alerjiye bağlamadan önce veterinere danışmak gerekir.
Teşhis ve tedavi
Veteriner önce kedinin genel durumunu, ateşini, ağzını, dişlerini, gözlerini ve burun akıntısını değerlendirir. Belirtiler hafif ve kısa süreliyse genellikle bu muayene yeterlidir. Uzun süren ya da tekrarlayan vakalarda akıntıdan örnek alınması, kan testleri, görüntüleme ya da burun içinin özel bir kamerayla incelenmesi gerekebilir.
Tedavi nedene göre değişir. Viral enfeksiyonlarda çoğu zaman destekleyici bakım ön plandadır; ikincil bakteri enfeksiyonu varsa veteriner uygun tedaviyi planlar. Yabancı cisim, diş ya da polip gibi nedenlerde sorunun kaynağının ortadan kaldırılması gerekir.
Evde destekleyici bakım
Veterinerin önerdiği tedaviye ek olarak evde şu basit önlemler kedinizin rahatlamasına yardımcı olabilir:
- Burun ve göz çevresindeki akıntıyı ılık suyla ıslatılmış yumuşak, temiz bir bezle nazikçe silin.
- Kedinin sıcak, sessiz ve cereyansız bir yerde dinlenmesini sağlayın.
- Koku alamayan kedilerin iştahı azalır; mamayı hafifçe ılıtmak ya da kokusu daha belirgin yaş mama sunmak yemeyi teşvik edebilir.
- Bol temiz su bulundurun.
- Evde başka kediler varsa mama ve su kaplarını ayırın, ellerinizi yıkayın.
İnsanlar için kullanılan burun spreylerini, damlaları ya da soğuk algınlığı ilaçlarını kedinize kesinlikle vermeyin. Kedilerde ciddi zehirlenmelere yol açabilirler.
Korunma
Kedi gribine neden olan virüslere karşı aşılar, rutin kedi aşılarının temel parçasıdır. Aşılar enfeksiyonu her zaman tamamen önlemese de hastalığın ağır seyretmesini büyük ölçüde engeller. Kedinizin aşılarını takip etmek için kedi aşı takvimi aracımızı kullanabilirsiniz.
Yeni sahiplenilen kedileri, mevcut kedilerle tanıştırmadan önce veteriner kontrolünden geçirmek ve bir süre ayrı tutmak da hastalığın yayılmasını önlemeye yardımcı olur.
Yavru kedilerde hapşırma
Yavru kediler, bağışıklık sistemleri henüz gelişmekte olduğu için üst solunum yolu enfeksiyonlarına çok yatkındır. Özellikle sokaktan ya da kalabalık ortamlardan gelen yavrularda hapşırma, göz ve burun akıntısı sık görülür.
Yetişkin bir kedide hafif seyreden bir enfeksiyon, küçük bir yavruda hızla ağırlaşabilir. Burnu tıkanan yavru kokuyu alamadığı için emmeyi ya da yemeyi bırakabilir; bu da kısa sürede susuz kalma ve güçsüzlüğe yol açar. Bu yüzden hapşıran bir yavrunun beslenmesini yakından izleyin ve iştahı azaldığında beklemeden veterinere gidin.
Annesiz yavruların bakımı ayrıca özen gerektirir. Bu konuda annesiz yavru kedi bakımı yazımızdan yararlanabilirsiniz. Yavrunuzu ilk kez veterinere götürecekseniz yavru kedi ilk veteriner ziyareti yazımızda nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlattık.
Ne zaman veterinere gitmeli?
Hapşırma birkaç günden uzun sürüyorsa ya da burun ve göz akıntısı, iştahsızlık gibi belirtiler eşlik ediyorsa veterinere başvurun. Yavru, yaşlı, aşısız ya da kronik hastalığı olan kedilerde daha erken davranın.
Şu durumlarda beklemeyin:
- Ağız açık soluma, nefes almada zorlanma
- Bir günden uzun süre hiç yemek yememe, yavru kedide emmeme
- Kanlı burun akıntısı ya da tek taraflı, koyu akıntı
- Ani başlayan şiddetli hapşırma ve burnu patileme (yabancı cisim olabilir)
- Yüzde ya da burun üzerinde şişlik
- Belirgin halsizlik, yüksek ateş
- Gözlerde bulanıklık, gözü açamama
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Kedim günde birkaç kez hapşırıyor, endişelenmeli miyim?
Başka belirti yoksa ve kedi yiyip içip oynuyorsa ara sıra hapşırma genellikle endişe verici değildir. Hapşırma sıklaşır ya da akıntı, iştahsızlık eşlik ederse veterinere başvurun.
Kedi hapşırması insanlara bulaşır mı?
Kedilerde hapşırmaya yol açan yaygın virüsler kediye özgüdür ve insanlara bulaşması beklenmez. Ancak evdeki diğer kedilere kolayca geçebilirler.
Hapşıran kediye evde ne yapabilirim?
Veterinerin önerisiyle burun çevresini ılık suyla ıslatılmış yumuşak bir bezle silebilir, sıcak ve sessiz bir dinlenme alanı sağlayabilirsiniz. İnsan ilacı ya da burun spreyi kullanmayın.
Aşılı kedi de hapşırır mı?
Evet. Aşılar hastalığın ağır seyretmesini önemli ölçüde engeller ama enfeksiyonu her zaman tamamen önlemez. Aşılı kedilerde belirtiler genellikle daha hafif geçer.
Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.