- Annesiz yavruya asla inek sütü vermeyin; yalnızca kedi yavrularına özel süt yerine geçen ürün kullanın.
- Önce ısıtın, sonra besleyin: üşümüş bir yavruya süt vermek tehlikelidir.
- İlk hafta 2–4 saatte bir, sonra sütten kesilene kadar 4–6 saatte bir beslenir; yaklaşık 3 haftalığa kadar her öğünden sonra tuvaleti uyarılır.
- Yeni doğan yavrular çok hızlı kötüleşebilir; bulduğunuz anda bir veteriner hekime ulaşın, ilaç ya da takviyeyi yalnızca veteriner versin.
Annesiz kalan yeni doğan bir yavru kedi, ısı, beslenme ve tuvalet gibi en temel ihtiyaçlarını karşılayamaz. Bu yavrular saatler içinde kötüleşebileceği için doğru bilgiyle ve hızlı davranmak hayati önem taşır.
Bu rehber ilk saatlerde ve günlerde neler yapmanız gerektiğini anlatır; ancak bir veteriner hekimin muayenesinin yerini tutmaz. Annesiz bir yavru bulduğunuzda mümkün olan en kısa sürede bir veterinere ulaşın.
Önce anne gerçekten yok mu?
Sokakta tek başına bulunan yavruların çoğunun annesi yakındadır; yiyecek aramaya gitmiş ya da yavruları taşıyor olabilir. Anne sütü ve bakımı, sizin verebileceğiniz her şeyden daha iyidir.
Yavrular güvenli bir yerdeyse, sıcak ve sessizse, uzaktan ve gizlenerek birkaç saat gözlemleyin. Ancak yavru soğuk, ıslak, yaralı, aşırı zayıf ya da trafik, köpek ve kötü hava gibi bir tehlike altındaysa beklemeyin; hemen güvenli ve sıcak bir yere alın.
Sokaktaki kedileri sahiplenmeye karar verdiyseniz sokak kedisi sahiplenme yazımızı da okuyabilirsiniz.
Yaşını yaklaşık tahmin etmek
Yavrunun yaklaşık yaşı, ne sıklıkta besleneceğini, ne kadar ısıya ihtiyaç duyduğunu ve tuvaletinin uyarılması gerekip gerekmediğini belirler. Kesin yaşı veteriner hekim değerlendirir; aşağıdaki işaretler yalnızca kaba bir fikir verir.
- İlk hafta: Gözler kapalıdır, göbek kordonu kalıntısı görülebilir, yavru çoğunlukla uyur ve emer.
- 2. hafta civarı: Gözler açılmaya başlar, yavru sürünerek hareket eder.
- 3. hafta civarı: Kulaklar dikleşir, yavru titrek adımlarla yürümeye çalışır, ilk dişler görünmeye başlar.
- 4. hafta ve sonrası: Daha dengeli yürür, oyuna ilgi gösterir, katı yiyecekleri merak etmeye başlar.
Isı: önce ısıtın, sonra besleyin
Yeni doğan yavrular vücut ısısını kendi başlarına düzenleyemez; normalde annelerinin ve kardeşlerinin sıcaklığıyla ısınırlar. Üşümüş bir yavrunun sindirim sistemi yavaşlar, beslenmeye çalışmak sütün akciğerlere kaçmasına yol açabilir. Bu nedenle kural nettir: soğuk bir yavruyu asla beslemeyin; önce yavaşça ısıtın.
Yavruyu ısıtmak için bir havluya sarıp vücudunuza yakın tutabilir ya da havluya sarılmış ılık bir sıcak su torbası kullanabilirsiniz. Yavruyu doğrudan sıcak yüzeye yatırmayın; yanık riski vardır. Saç kurutma makinesi gibi hızlı ısıtma yöntemlerinden kaçının.
Yavruların kaldığı kutunun bir bölümü ılık, bir bölümü daha serin olmalı; böylece yavru fazla ısınırsa uzaklaşabilir. Veteriner literatüründe yavrunun hemen çevresi için önerilen sıcaklıklar yaklaşık olarak şöyledir:
| Yaş | Yavrunun hemen çevresindeki sıcaklık |
|---|---|
| 1. hafta | Yaklaşık 32–34 °C |
| 2. hafta | Yaklaşık 27–29 °C |
| 3. hafta | Yaklaşık 24–27 °C |
| 4. haftadan sonra | Yaklaşık 24 °C |
Bu değerler oda sıcaklığı değil, yavrunun yattığı alanın sıcaklığıdır. Isıyı bir termometreyle kontrol edin ve yavrunun nefes nefese kalması ya da ısı kaynağından sürekli kaçması gibi aşırı ısınma işaretlerine dikkat edin.
Beslenme: ne, ne sıklıkla, nasıl?
İnek sütü vermeyin. İnek sütünün protein, yağ, laktoz ve taurin içeriği kedi sütünden çok farklıdır; yavrularda ishale ve hızla sıvı kaybına yol açabilir. Keçi sütü, bebek maması ya da evde hazırlanan karışımlar da uygun bir çözüm değildir. Yalnızca kedi yavruları için üretilmiş süt yerine geçen ürünler kullanılmalıdır. Bunu hemen bulamıyorsanız veterinerinizi arayıp ne yapmanız gerektiğini sorun. Konunun ayrıntısı için kedilere süt verilir mi yazımıza bakabilirsiniz.
Sıklık: Yaşamın ilk haftasında yavrular 2–4 saatte bir, düzenli bir programla beslenir. Sonrasında sütten kesilene kadar besleme aralığı 4–6 saate uzatılabilir. Zayıf yavrular daha sık beslenmeye ihtiyaç duyabilir. Günlük miktarı ürünün etiketine ve yavrunun kilosuna göre veteriner hekiminizle belirleyin.
Nasıl:
- Sütü, ürün talimatına göre hazırlayın ve vücut ısısına yakın bir sıcaklığa (yaklaşık 38 °C) ılıtın; bileğinize damlattığınızda sıcak değil ılık gelmelidir.
- Yavruyu sırtüstü değil, karnı aşağıda ve başı düz olacak şekilde, anneyi emiyormuş gibi tutun.
- Biberonun ucundan süt fışkırmamalı, damla damla gelmelidir. Hızlı akış sütün akciğerlere kaçmasına ve zatürreye yol açabilir.
- Yavru emmeyi bırakınca zorlamayın. Burnundan süt geliyorsa beslemeyi durdurun ve veterinerinize danışın.
- Her öğünden sonra yavruyu dik tutup sırtını hafifçe sıvazlayarak gazını çıkarmasına yardımcı olabilirsiniz.
- Biberon ve malzemeleri her kullanımdan sonra iyice temizleyin.
Az beslemek, aşırı beslemekten daha güvenlidir. Aşırı besleme şişkinlik ve ishale yol açabilir. Yavru emmiyorsa ya da çok zayıfsa, sonda ile besleme gibi yöntemleri yalnızca veteriner hekim uygulamalı veya size göstermelidir.
Tuvalet uyarımı ve temizlik
Yaklaşık üç haftalık olana kadar yavrular idrar ve dışkılarını kendi başlarına yapamaz. Anne bu işi yavruların genital bölgesini yalayarak yapar. Annesiz yavrularda her öğünden sonra ılık suyla nemlendirilmiş bir pamuk ya da yumuşak bir bezle bu bölgeyi nazikçe silerek idrar ve dışkılamayı uyarmanız gerekir.
Yavru büyüdükçe, genellikle 3–4. haftadan itibaren, alçak kenarlı küçük bir kum kabı koyarak kendi başına tuvalet yapmasını teşvik edebilirsiniz. Bu dönemde topaklanan kumlar yerine yavrunun yutması halinde sorun yaratmayacak bir seçenek için veterinerinize danışın. Ayrıntılar yavru kedi tuvalet eğitimi yazımızda.
Yavruyu temiz ve kuru tutun. Islak bir yavru hızla üşür; kirlenmeyi ılık, nemli bir bezle silin ve hemen kurulayın.
Kilo takibi ve sütten kesilme
Annesiz yavruda sağlığın en güvenilir göstergelerinden biri düzenli kilo alımıdır. Mutfak terazisi gibi gram hassasiyetinde bir tartıyla yavruyu ilk dört hafta her gün aynı saatte tartın ve not alın; sonrasında haftalık tartmak yeterlidir.
Yeni doğan yavrular genellikle 80–120 gram arasında doğar ve sağlıklı bir yavrunun günde en az 7 gram civarında, kabaca haftada yaklaşık 100 gram alması beklenir. Kilo almayan ya da kilo kaybeden bir yavru beklenmeden veterinere götürülmelidir.
Sütten kesilme genellikle 3–4. haftada başlar. Yavru yavrulara özel mamayı, süt yerine geçen ürünle ıslatılarak yumuşatılmış haliyle tatmaya başlar ve birkaç hafta içinde katı mamaya geçer. Bu dönemin ayrıntıları için yavru kedi beslenmesi yazımıza bakın.
Sosyalleşme ve sonraki adımlar
Annesiz büyüyen yavrular, anne ve kardeşlerinden öğrenecekleri bazı davranışları öğrenemeyebilir. Yavru güçlendikçe nazik dokunuşlar, farklı seslere alıştırma ve oyuncaklarla oyun bu açığı kapatmaya yardımcı olur. Elinizle oynamaktan kaçının; bu ileride ısırma alışkanlığına dönüşebilir. Ayrıntılar yavru kedi sosyalleştirme yazımızda.
Aşılar, parazit uygulamaları ve sonraki kontroller için veteriner hekiminizle bir plan yapın. Genel bilgi için kedi aşı takvimi aracımıza ve yavru kedinin ilk veteriner ziyareti yazımıza bakabilirsiniz. Parazit ilacı, vitamin ya da başka bir takviyeyi kendiniz vermeyin; yavrular için ürün ve doz seçimini yalnızca veteriner yapmalıdır.
Ne zaman veterinere gitmeli?
Annesiz bir yavru bulduğunuzda ilk gün içinde veterinere götürmek en doğrusudur. Aşağıdaki belirtiler ise acil durum sayılır; vakit kaybetmeden bir veteriner hekime ulaşın:
- Dokunduğunuzda soğuk olması, ısıtmaya rağmen ısınmaması
- Emmeyi reddetmesi, emme refleksinin zayıf olması
- Tepkisizlik, gevşeklik, başını kaldıramama
- Durmayan ya da sürekli tiz bir sesle ağlama
- Nefes almada zorlanma, ağzı açık soluma, burundan süt gelmesi
- İshal, özellikle sulu ya da kanlı dışkı
- Kilo almaması ya da kilo kaybetmesi
- Karında şişlik, uyarıma rağmen idrar ya da dışkı yapamama
- Göbek bölgesinde kızarıklık, şişlik ya da akıntı
- Gözlerde şişlik, yapışma ya da akıntı
Bu yaştaki yavrular çok küçük rezervlere sahiptir ve durumları birkaç saat içinde ağırlaşabilir. Şüphe duyduğunuzda beklemek yerine aramak her zaman daha güvenlidir. Muayene ücretleri hakkında genel bilgi için veteriner ücretleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Annesiz yavru kediye inek sütü verebilir miyim?
Hayır. İnek sütünün içeriği kedi sütünden çok farklıdır ve yavrularda ishale, sıvı kaybına yol açabilir. Kedi yavrularına özel süt yerine geçen ürün bulana kadar veterinerinizi arayıp ne yapmanız gerektiğini sorun.
Annesiz yavru kaç saatte bir beslenir?
Yaşamın ilk haftasında 2–4 saatte bir, sonrasında sütten kesilene kadar 4–6 saatte bir beslenir. Zayıf yavrular daha sık beslenmeye ihtiyaç duyabilir; kesin planı veteriner hekiminiz belirler.
Yavru kedi soğuksa ne yapmalıyım?
Onu beslemeden önce yavaşça ısıtın: bir havluya sarıp vücudunuza yakın tutabilir ya da havluya sarılmış ılık bir sıcak su torbası kullanabilirsiniz. Isınmayan, tepkisiz ya da emmeyen yavruyu hemen veterinere götürün.
Yavru kediyi neden kendim tuvalete çıkarmam gerekiyor?
Yaklaşık üç haftalık olana kadar yavrular idrar ve dışkılarını kendi başına yapamaz; bunu anne yalayarak uyarır. Her öğünden sonra ılık, nemli bir pamuk ya da yumuşak bezle genital bölgeyi nazikçe silerek bu görevi siz üstlenirsiniz.
Annesiz yavru ne zaman mama yemeye başlar?
Sütten kesilme genellikle 3–4 haftalıkken başlar. Bu dönemde yavru süt yerine geçen ürünle ıslatılmış yumuşak yavru mamasını tatmaya başlar ve geçiş birkaç hafta sürer.
Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.