- İki günden uzun süren ya da evde bakıma rağmen düzelmeyen ishal veteriner muayenesi gerektirir.
- Kanlı ishal, kusma, halsizlik veya iştahsızlık eşlik ediyorsa aynı gün veterinere gidin.
- Yavru kediler ishalde çok hızlı su kaybeder; onlarda beklemek risklidir.
- Kedinize insan ishal ilacı vermeyin; bazıları kediler için zehirlidir.
İshal, dışkının normalden daha sık, daha yumuşak veya sulu olmasıdır. Rengi gri, sarı ya da yeşilimsi olabilir ve kokusu belirgin biçimde ağırlaşabilir. Kum kabını düzenli temizleyen sahipler bu değişikliği genellikle ilk fark eden kişilerdir.
Kısa süreli ve hafif ishal çoğu zaman beslenmeyle ilgilidir ve kendiliğinden düzelebilir. Ancak ishal aynı zamanda enfeksiyonların, parazitlerin ve bazı kronik hastalıkların belirtisi olabilir. Kediler ishalde hızla su kaybettiği için durumu ciddiye almak gerekir.
Kedilerde ishalin sık nedenleri
VCA ve Cornell kaynakları ishal nedenlerini birkaç ana başlıkta toplar:
- Beslenme kaynaklı nedenler: Ani mama değişikliği, bozulmuş yiyecek, sofradan verilen yağlı yiyecekler veya süt ürünleri.
- Bağırsak parazitleri: Yuvarlak solucanlar, kancalı kurtlar, koksidiya ve giardiya gibi tek hücreliler özellikle yavrularda sık görülür. Bkz. kedilerde iç parazit.
- Enfeksiyonlar: Bakteri ve virüsler ishale yol açabilir. Aşısız yavru kedilerde panlökopeni (kedi gençlik hastalığı) gibi hayatı tehdit eden enfeksiyonlar ciddi ishalle seyreder.
- Zehirli maddeler: Bazı bitkiler, kimyasallar ve insan yiyecekleri sindirim sistemini bozabilir. Bkz. kediler için zehirli yiyecekler.
- Stres: Taşınma, yeni bir hayvanın eve gelmesi veya yolculuk gibi değişiklikler bazı kedilerde geçici ishale neden olabilir. Bkz. kedilerde stres belirtileri.
- Kronik hastalıklar: Besin alerjisi, kronik bağırsak iltihabı, hipertiroidi, böbrek ve karaciğer hastalıkları ile bazı tümörler uzun süren ishalin arkasında olabilir.
Kısa süreli ve uzun süreli ishal arasındaki fark
Birkaç gün içinde düzelen ishale akut ishal denir. Genellikle beslenme hatası, stres veya hafif bir enfeksiyonla ilgilidir. Kedi bu süreçte yemek yiyor, su içiyor ve oyun oynuyorsa durum çoğunlukla hafiftir.
Haftalarca süren veya sık sık tekrarlayan ishal ise kronik kabul edilir. Bu durumda kilo kaybı, tüylerde matlaşma ve iştah değişiklikleri de görülebilir. Kronik ishalde nedeni bulmak için dışkı muayenesi, kan tahlilleri, beslenme denemeleri ve bazen görüntüleme gerekir.
Dışkının görünümüne dikkat edin
Veterinerinize doğru bilgi vermek için dışkının özelliklerini not etmek işe yarar. Mümkünse fotoğraf çekin; gerekirse temiz bir kapta küçük bir örnek götürün.
- Sıklık: Günde kaç kez kum kabına gidiyor, zorlanıyor mu?
- Kıvam: Yumuşak mı, lapa gibi mi, tamamen sulu mu?
- Renk: Kırmızı kan, siyah ve katran gibi görünüm veya sümüksü madde var mı?
- Eşlik eden belirtiler: Kusma, iştahsızlık, halsizlik, kilo kaybı var mı?
Siyah ve katran görünümlü dışkı sindirim kanalının üst kısmında kanamayı düşündürebilir; bu durum beklemeden muayene gerektirir.
Evde güvenle yapabilecekleriniz
Yetişkin, aşıları tam ve genel durumu iyi olan bir kedide hafif ishal görülüyorsa şu destekleyici adımlar uygundur:
- Suyu eksik etmeyin: İshal su kaybına yol açar. Temiz suyu birden fazla noktaya koyun. Su içmeyi teşvik etmekle ilgili öneriler için kedi su içmiyor yazısına bakabilirsiniz.
- Yeni yiyecek denemeyin: İshal sırasında farklı mamalar, ödüller veya sofra yiyecekleri vermek durumu kötüleştirebilir.
- Kum kabını temiz tutun: Kum kabını sık temizlemek hem kedinin kabı kullanmaya devam etmesini sağlar hem de bulaşıcı etkenlerin yayılmasını azaltır.
- Hijyene dikkat edin: Kum kabıyla uğraştıktan sonra ellerinizi yıkayın; evde birden fazla kedi varsa kapları ayırmayı düşünün.
VCA, sağlıklı yetişkin kedilerde veterinerin kısa süreli beslenme düzenlemesi veya sindirim sistemine yönelik özel bir diyet önerebileceğini belirtir. Bu kararları kendiniz vermek yerine veterinerinize bırakın. Kendi başınıza insan ishal ilacı, probiyotik veya bitkisel karışım vermeyin.
Yavru ve yaşlı kedilerde ishal
Yavru kediler küçük vücutları nedeniyle ishalde çok hızlı su kaybeder. Ayrıca parazitler ve viral enfeksiyonlar en çok yavrularda ve aşısız kedilerde görülür. Bu nedenle yavru bir kedide ishal fark ettiğinizde beklemeden veterinere başvurmanız en doğrusudur. Aşı programını takip etmek için kedi aşı takvimi sayfasını kullanabilirsiniz.
Yaşlı kedilerde ise ishal böbrek hastalığı, hipertiroidi veya bağırsak hastalıkları gibi kronik sorunların ilk işareti olabilir. Kronik hastalığı olan kediler su kaybını daha zor tolere eder.
Önleme için genel öneriler
- Mama geçişlerini en az bir haftaya yayın.
- Sofradan yağlı, baharatlı yiyecek ve süt vermeyin. Bkz. kedilere süt verilir mi.
- Veterinerinizin önerdiği aralıklarla parazit kontrolü yaptırın.
- Aşıları zamanında yaptırın.
- Zehirli bitkileri ve kimyasalları kedinin ulaşamayacağı yerde tutun.
Veteriner muayenesinde neler yapılır?
Veteriner önce ishalin ne zamandır sürdüğünü, sıklığını, kedinin beslenmesini, aşı ve parazit uygulamalarını, evde başka hayvan olup olmadığını sorar. Fizik muayenede vücut ısısı, susuzluk derecesi ve karın bölgesi değerlendirilir.
Dışkı muayenesi, ishal araştırmasının temel adımıdır. Parazit yumurtaları ve tek hücreli canlılar mikroskopla aranır; gerekirse özel testlerle belirli enfeksiyon etkenlerine bakılır. Kan tahlilleri susuzluğun derecesini, organ işlevlerini ve enfeksiyon belirtilerini gösterir.
Uzun süren ishalde veteriner, beslenme denemesi önerebilir. Bu denemede kedi bir süre yalnızca belirli bir diyetle beslenir ve yanıtı izlenir. Gerekirse ultrason ve bağırsaktan örnek alma gibi ileri yöntemler kullanılır.
Dışkı örneği nasıl götürülür?
Muayeneye mümkün olduğunca taze bir dışkı örneği götürmek tanıya yardımcı olur. Örneği temiz, kapaklı bir kaba alın ve aynı gün götüremiyorsanız veterinerinize nasıl saklamanız gerektiğini sorun. Örneği alırken eldiven kullanın ve ardından ellerinizi iyice yıkayın.
İshal ve kum kabı alışkanlıkları
İshal yaşayan bazı kediler kum kabına zamanında yetişemeyebilir veya ağrılı dışkılama nedeniyle kum kabından kaçınmaya başlayabilir. Bu davranış inat ya da kötü niyet değildir; kediyi asla cezalandırmayın. İshal sürecinde kum kabını daha sık temizlemek ve gerekirse ek bir kum kabı koymak işinizi kolaylaştırır. Bkz. kedi kum kabı temizliği.
Uzun tüylü kedilerde makat çevresindeki tüyler dışkıyla kirlenebilir. Bu bölgeyi ılık suyla nemlendirilmiş yumuşak bir bezle nazikçe temizleyin. Kirlenme sık oluyorsa veteriner veya bakım uzmanı bölgedeki tüylerin kısaltılmasını önerebilir.
Ne zaman veterinere gitmeli?
Aşağıdaki durumlarda beklemeyin, aynı gün veteriner hekiminize başvurun:
- Dışkıda belirgin kan varsa veya dışkı siyah ve katran gibiyse
- İshale kusma, halsizlik, ateş, karın ağrısı veya iştahsızlık eşlik ediyorsa
- Diş etleri kuru ve yapışkansa, gözler çökük görünüyorsa (susuzluk belirtisi)
- Kediniz yavru, yaşlı veya kronik bir hastalığı olan bir kediyse
- Zehirli bir şey yediğinden şüpheleniyorsanız
- Aşısız bir kedide şiddetli ishal ve kusma birlikte görülüyorsa
Hafif ishal iki günden uzun sürerse, evde bakıma rağmen düzelmezse veya sık sık tekrarlıyorsa da muayene gerekir. Veteriner dışkı muayenesi ve gerekli tahlillerle nedeni ortaya koyar. Muayene giderleri hakkında genel bilgi için veteriner ücretleri sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Kedim ishal ama keyfi yerinde, beklemeli miyim?
Yetişkin ve genel durumu iyi bir kedide hafif ishal kısa süre izlenebilir. İki gün içinde düzelmezse veya yeni belirtiler eklenirse veterinere başvurun.
İshal olan kediye yoğurt veya süt verilir mi?
Hayır. Yetişkin kedilerin çoğu laktozu iyi sindiremez ve süt ürünleri ishali kötüleştirebilir. Beslenme düzenlemesini veterinerinize danışarak yapın.
Mama değişikliği ishal yapar mı?
Evet, ani mama değişikliği kedilerde sık görülen bir ishal nedenidir. Yeni mamaya geçişi bir haftaya yayarak, eski mamayla karıştırarak yapın.
Kedi ishali insanlara bulaşır mı?
Bazı parazit ve bakteriler insanlara geçebilir. Kum kabını temizlerken eldiven kullanın ve ellerinizi iyice yıkayın.
Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.