- Soğan, sarımsak, pırasa ve frenk soğanı çiğ, pişmiş ya da toz halde kedilerde kansızlığa yol açabilir; kediler köpeklerden daha hassastır.
- Çikolata, kahve, çay ve enerji içeceklerindeki uyarıcılar ile alkol küçük miktarlarda bile tehlikelidir.
- Pişmiş kemik, çiğ hamur, aşırı tuzlu ve yağlı yiyecekler de ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.
- İnsanlar için kullanılan ilaçlar kediler için en tehlikeli ev zehirleri arasındadır; asla veteriner önerisi olmadan verilmemelidir.
Kediler köpekler kadar her şeyi yemeye meraklı değildir; ancak masada bırakılan bir tabak, tezgahtaki bir kek ya da merakla yalanan bir kaşık onları da zor durumda bırakabilir. Üstelik kediler bazı maddelere karşı insanlardan ve köpeklerden çok daha hassastır.
Aşağıda kediler için zehirli ya da zararlı olan yaygın yiyecekleri bir araya getirdik. Bilgiler ASPCA Hayvan Zehir Kontrol Merkezi, Cornell Feline Health Center ve International Cat Care gibi kaynaklara dayanır.
Kediler için tehlikeli yiyecekler tablosu
| Yiyecek | Neden tehlikeli | Olası belirtiler |
|---|---|---|
| Soğan, sarımsak, pırasa, frenk soğanı | Kırmızı kan hücrelerine zarar verir; çiğ, pişmiş, kurutulmuş ya da toz hali fark etmez. ASPCA kedilerin bu gruba daha hassas olduğunu belirtir | Halsizlik, solgun diş etleri, kusma, kırmızı-kahverengi idrar; belirtiler birkaç gün sonra çıkabilir |
| Çikolata ve kakao | İçerdiği uyarıcı maddeler kalp ve sinir sistemini etkiler; bitter ve pişirme çikolatası daha tehlikeli | Kusma, ishal, huzursuzluk, hızlı kalp atışı, titreme, nöbet |
| Kahve, çay, enerji içecekleri | Kafein kalp ve sinir sistemini uyarır | Huzursuzluk, hızlı soluma, kalp çarpıntısı, titreme |
| Alkol | Hızla emilir; küçük bir kedi için az miktar bile zehirlidir | Kusma, sendeleme, solunum güçlüğü, bilinç kaybı |
| Üzüm ve kuru üzüm | Köpeklerde böbrek hasarıyla ilişkilidir; kedilerdeki etkisi hakkında bilgi sınırlı olduğundan uzak tutulmalıdır | Kusma, halsizlik, idrar miktarında değişiklik |
| Mayalı çiğ hamur | Midede kabarır, mayalanma sırasında alkol oluşur | Karında şişlik, ağrı, kusma girişimi, alkol zehirlenmesi belirtileri |
| Pişmiş kemik | Kırılıp keskin parçalara ayrılabilir; ağız, boğaz ya da bağırsağı yaralayabilir veya tıkayabilir | Öğürme, kusma, kabızlık, karın ağrısı |
| Aşırı tuzlu yiyecekler (cips, turşu, salamura peynir, pastırma) | Vücudun su ve tuz dengesini bozar | Aşırı susama, kusma, ishal, titreme, nöbet |
| Yağlı artıklar, kızartma, tavuk derisi | Mide-bağırsak rahatsızlığına ve pankreas iltihabına zemin hazırlayabilir | Kusma, ishal, iştahsızlık, karın ağrısı |
| Süt ve süt ürünleri | Yetişkin kedilerin çoğu laktozu iyi sindiremez | İshal, gaz, karın rahatsızlığı |
| Çiğ et, çiğ balık, çiğ yumurta | Salmonella gibi bakteriler ve parazitler taşıyabilir; çiğ balığın sürekli verilmesi B1 vitamini eksikliğine yol açabilir | Kusma, ishal; uzun vadede sinir sistemi sorunları |
| Ksilitol (şekersiz sakız ve bazı tatlılarda) | Köpeklerde kan şekerini düşürür ve karaciğere zarar verir; kediler için de verilmemelidir | Kusma, halsizlik, denge kaybı |
| Makademya fındığı | Köpeklerde zehirlenme yaptığı bilinir; kedilerden de uzak tutulmalıdır | Halsizlik, kusma, titreme |
Kedinin vücut ağırlığı küçük olduğu için insanlar açısından önemsiz görünen bir miktar bile kedi için yüksek doz anlamına gelebilir. Kediniz bu yiyeceklerden birini yediyse miktarı ne kadar az olursa olsun veterinerinize danışın.
Soğan ve sarımsak: Gizli tehlike
Türk mutfağında soğan ve sarımsak neredeyse her yemekte bulunur. Bu yüzden kediler için en sinsi tehlikelerden biridir. Etli yemek suları, köfte, kıyma, çorba, hazır çorba tozları, baharat karışımları ve bebek mamaları gibi ürünlerde soğan ya da sarımsak bulunabilir.
Bu bitkiler kırmızı kan hücrelerine zarar vererek kansızlığa yol açar. Hasar birikimli olabilir; yani bir kerede yenen büyük miktar kadar, düzenli verilen küçük miktarlar da sorun yaratabilir. Belirtiler genellikle hemen değil, birkaç gün sonra ortaya çıkar. Bu nedenle kedinize soslu yemek artıkları vermeyin.
İnsan ilaçları ve diğer ev zehirleri
Yiyecek olmasa da mutfakta ve banyoda duran insan ilaçları, kediler için en ciddi zehirlenme nedenleri arasındadır. İnsanlar için sıradan sayılan bazı ağrı kesici ve ateş düşürücüler, tek bir tablet halinde bile bir kedi için ölümcül olabilir.
- Kedinize asla veteriner önerisi olmadan insan ilacı vermeyin.
- İlaçları kapalı dolaplarda saklayın; yere düşen tabletleri hemen toplayın.
- Köpekler için üretilmiş parazit ürünlerini kedinize uygulamayın; bazıları kediler için zehirlidir.
- Uçucu yağları ve yoğun kokulu yağ buharlaştırıcılarını kedinin ulaşabileceği yerde kullanmayın; kediler bazı uçucu yağlara karşı hassastır.
Evinizdeki diğer tehlikeli maddeler ve bitkiler için kediler için zehirli bitkiler ve evde kedi güvenliği yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Belirtiler: Nelere dikkat etmeli?
Yiyecek kaynaklı zehirlenmelerde belirtiler yiyeceğin türüne ve miktarına göre değişir. En sık görülenler şunlardır:
- Kusma ve ishal
- Aşırı salya, ağzı patileme
- Halsizlik, saklanma, iştahsızlık
- Huzursuzluk, aşırı hareketlilik ya da titreme
- Sendeleme, denge kaybı
- Solgun diş etleri, hızlı soluma
- Nöbet
Kusma ve ishal hakkında genel bilgi için kedi neden kusar ve kedi ishali yazılarımıza bakabilirsiniz; ancak zehirlenme şüphesi varsa bu yazıları okumak yerine doğrudan veterinere başvurun.
Güvenli beslenme alışkanlıkları
Kedinizi korumanın en kolay yolu, mutfaktaki tehlikelere ulaşmasını engellemek ve onu kendisine uygun bir mamayla beslemektir.
- Yemek pişirirken ve sofradayken kedinizi tezgahtan ve masadan uzak tutun.
- Çöp kutusunu kapaklı ve kedinin açamayacağı şekilde seçin; kemik ve yemek artıklarını hemen atın.
- Misafirlerinize ve çocuklara kediye yiyecek vermemelerini söyleyin.
- Ödül vermek istiyorsanız kediler için hazırlanmış ödülleri tercih edin. Kedi ödülü yazımızda doğru kullanımı anlattık.
- Kedinize hangi insan yiyeceklerinin az miktarda verilebileceğini merak ediyorsanız kedilerin yiyebileceği insan yiyecekleri yazımıza bakın.
- Süt konusundaki yaygın yanlışlar için kedilere süt verilir mi yazımızı okuyun.
Bayramlar, davetler ve kalabalık sofralar
Bayram sofraları, misafir ağırlanan günler ve kutlamalar kediler için riskin arttığı dönemlerdir. Kalabalıkta kimse kediyi takip etmez, masada ve tezgahta tatlılar, etli yemekler ve kemikler uzun süre açıkta kalır.
- Kalabalık günlerde kedinizi suyu, kum kabı ve yatağı olan sakin bir odada tutmayı düşünün.
- Kurban bayramında çiğ et ve sakatatın kediye verilmemesine, kemik ve artıkların ulaşılamayacak yerde tutulmasına dikkat edin.
- Çikolata ve şeker kaselerini kedinin zıplayamayacağı yerlere koyun.
- Kutlama sonrası bardak diplerindeki içecekleri hemen toplayın.
Ne zaman veterinere gitmeli?
Kedinizin soğan, sarımsak, çikolata, alkol, kafeinli içecek, üzüm, mayalı hamur ya da herhangi bir insan ilacı yediğinden şüpheleniyorsanız belirti beklemeden veterinerinizi ya da en yakın acil veteriner kliniğini arayın. Bazı zehirlenmelerde erken müdahale sonucu belirgin biçimde değiştirir.
Şu belirtilerden biri varsa durum acildir:
- Nöbet, titreme, sendeleme ya da bilinç bulanıklığı
- Nefes almada zorlanma, ağız açık soluma
- Tekrarlayan kusma, kanlı kusma ya da kanlı ishal
- Solgun ya da sarımsı diş etleri
- Karında şişlik ve ağrı
Veterinere giderken yenen yiyeceğin ambalajını ya da adını, tahmini miktarı ve ne zaman yendiğini yanınıza alın. Kendi başınıza kusturmaya çalışmayın; tuzlu su gibi ev yöntemleri kediler için tehlikelidir.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Kedime yemek artığı verebilir miyim?
Ev yemeklerinde sıklıkla soğan, sarımsak, tuz ve baharat bulunduğu için yemek artığı vermemek en güvenlisidir. Kedinizin dengeli beslenmesi için ona uygun hazırlanmış mamayı tercih edin.
Kedim biraz çikolata yedi, ne yapmalıyım?
Yediği miktarı ve çikolatanın türünü not alıp hemen veterinerinizi arayın. Bitter ve pişirme çikolatası daha tehlikelidir. Kendi başınıza kusturmaya çalışmayın.
Kedilere süt vermek zararlı mı?
Yetişkin kedilerin çoğu laktozu iyi sindiremez ve süt ishale yol açabilir. Kediniz için su en uygun içecektir.
Kediye sadece ton balığı vermek zararlı mı?
Tek başına ton balığıyla beslenen kedide besin dengesizlikleri gelişebilir. Ara sıra küçük bir ödül sorun olmayabilir ama ana öğün yerine geçmemelidir.
Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.