- Kedi gribi vakalarının büyük çoğunluğundan kedi herpes virüsü ve kalisivirüs sorumludur.
- Hapşırma, burun ve göz akıntısı, ateş ve iştahsızlık en sık belirtilerdir.
- Koku alamayan kedi yemeyi bırakabilir; 24 saatten uzun yemeyen kedi veterinere gitmelidir.
- Aşı enfeksiyonu her zaman önlemez ama hastalığın çok daha hafif geçmesini sağlar.
"Kedi gribi", kedilerde burun, boğaz ve gözleri etkileyen üst solunum yolu enfeksiyonları için kullanılan yaygın bir addır. İnsan gribine yol açan virüsle ilgisi yoktur; farklı etkenlerin neden olduğu, kedilere özgü bir hastalık tablosudur.
Barınaklar, kalabalık ortamlar ve sokak kedileri arasında çok sık görülür. Sağlıklı ve aşılı yetişkin kedilerde genellikle hafif geçer; yavrularda, yaşlılarda ve aşısız kedilerde ise ağır seyredebilir.
Kedi gribine ne yol açar?
VCA'ya göre kedi gribi vakalarının yaklaşık yüzde 90'ından iki virüs sorumludur:
- Kedi herpes virüsü (tip 1): Genellikle şiddetli hapşırma, burun akıntısı ve göz iltihabıyla seyreder. Gözde yaralara yol açabilir.
- Kedi kalisivirüsü: Burun ve göz belirtilerine ek olarak ağızda ve dilde yaralara neden olabilir. Bazı suşları eklem ağrısı ve topallığa yol açabilir.
Bunların yanında bazı bakteriler de enfeksiyona katılabilir. Çoğu zaman bakteriler virüsün zayıflattığı dokuda ikincil enfeksiyon olarak yerleşir.
Belirtiler
- Hapşırma ve burun tıkanıklığı. Bkz. kedi hapşırması.
- Önce berrak, sonra bulanık ya da sarı-yeşil olabilen burun akıntısı
- Göz akıntısı, gözlerde kızarıklık ve kısma. Bkz. kedilerde göz akıntısı.
- Ağızda yaralar, salya akması
- Ateş, halsizlik
- İştahsızlık
- Ağır vakalarda ağızdan nefes alma ve nefes darlığı
Kediler yemeği büyük ölçüde koku alarak seçer. Burnu tıkalı bir kedi mamanın kokusunu alamadığı için yemeyi bırakabilir. Bu da özellikle yavru ve kilolu kedilerde ek riskler doğurur. Bkz. kedi yemek yemiyor.
Nasıl bulaşır?
Kedi gribi çok bulaşıcıdır. Virüsler hasta kedinin salyası, burun ve göz akıntısıyla yayılır. Bulaşma çoğunlukla doğrudan temasla olur; ortak mama ve su kapları, kum kapları, oyuncaklar, yataklar ve insanların elleri ya da kıyafetleri de virüsü taşıyabilir.
VCA, iyileşmiş görünen bazı kedilerin taşıyıcı olmaya devam ettiğini belirtir. Herpes virüsü geçiren kedilerin yaklaşık yüzde 80'i virüsü ömür boyu taşır ve stres anlarında virüs yeniden aktifleşebilir. Kalisivirüs geçiren kedilerin yaklaşık yarısı ise bir süre taşıyıcı kalır; bunların çoğunda taşıyıcılık zamanla sona erer.
Evde destekleyici bakım
VCA, komplikasyonsuz vakaların çoğunun evde yönetilebildiğini belirtir. Ancak bu, veterinerin belirlediği tedaviyle birlikte yapılan destekleyici bakım anlamına gelir. Evde yapabileceğiniz zararsız adımlar şunlardır:
- Burun ve gözleri temizleyin: Ilık suyla nemlendirilmiş yumuşak bir pamuk veya bezle akıntıları nazikçe silin. Her göz için ayrı pamuk kullanın.
- Nemli hava sağlayın: Sıcak bir duş sonrası buharlı banyoda kediyi kısa bir süre tutmak burun tıkanıklığını rahatlatabilir.
- İştahı destekleyin: Kokusu daha belirgin olan yaş mamayı hafifçe ılıtarak sunmak iştahı artırabilir. Ağzında yara olan kedilere yumuşak kıvamlı yiyecek verin.
- Suyu eksik etmeyin: Ateşli ve iştahsız kediler kolayca susuz kalır. Bkz. kedi su içmiyor.
- Sakin ve sıcak bir ortam: Kedinin dinlenebileceği, cereyansız, sessiz bir alan hazırlayın.
- Diğer kedilerden ayırın: Evde başka kedi varsa hasta kediyi ayrı bir odada tutun, kaplarını ayırın ve temastan sonra ellerinizi yıkayın.
İnsan soğuk algınlığı ilaçları, burun spreyleri ve ağrı kesiciler kediler için tehlikeli olabilir; kesinlikle kullanmayın. Göz damlası veya başka bir tedavi gerekiyorsa veteriner reçete eder.
Veteriner tedavisi
Veteriner kedinin genel durumunu değerlendirir ve gerekirse ikincil bakteriyel enfeksiyon, göz yaraları veya virüs için tedavi uygular. Yemeyen, susuz kalmış ya da nefes almakta zorlanan kediler hastanede sıvı ve beslenme desteğine ihtiyaç duyabilir. Gözde yara şüphesinde özel boyalarla göz muayenesi yapılır.
Korunma ve aşı
Kedi herpes virüsü ve kalisivirüse karşı aşılar temel (çekirdek) aşılar arasındadır. VCA, aşıların enfeksiyonu tamamen önlemediğini ama hastalığın şiddetini ve süresini belirgin şekilde azalttığını belirtir. Aşı programınızı takip etmek için kedi aşı takvimi sayfasını kullanabilirsiniz.
- Yeni gelen kediyi bir süre diğer kedilerden ayrı tutun ve veteriner kontrolünden geçirin. Bkz. iki kedi nasıl tanıştırılır.
- Sokaktan aldığınız kediyi eve getirmeden önce muayene ettirin. Bkz. sokak kedisi sahiplenme.
- Taşıyıcı kedilerde tekrarları azaltmak için stresi en aza indirin. Bkz. kedilerde stres belirtileri.
- Kapları ve yatakları düzenli yıkayın.
Yavru kedilerde kedi gribi
Kedi gribi en ağır biçimde yavru kedilerde seyreder. Bağışıklık sistemleri henüz gelişmekte olduğu ve aşı programları tamamlanmadığı için enfeksiyona daha açıktırlar. Ayrıca küçük vücutları nedeniyle iştahsızlık ve susuzluk onları çok daha hızlı etkiler.
Yavru kedilerde göz kapakları akıntıyla birbirine yapışabilir ve göz enfeksiyonları kalıcı hasara yol açabilir. Burnu tıkalı bir yavru emmekte veya mama yemekte zorlanır. Bu nedenle yavru bir kedide hapşırma ve akıntı fark ettiğinizde beklemeden veterinere başvurmanız en doğrusudur. Yavru bakımıyla ilgili genel bilgi için yavru kedi bakımı ve yavru kedi ilk veteriner ziyareti yazılarına bakabilirsiniz.
Kedi gribiyle karışabilen durumlar
Hapşırma ve burun akıntısının her zaman kedi gribi olmadığını unutmayın. Benzer belirtiler başka sorunlarda da görülebilir:
- Burna kaçan yabancı cisim: Ot parçası gibi bir cisim ani ve şiddetli hapşırmaya, genellikle tek taraflı akıntıya yol açar.
- Diş kökü sorunları: Üst çenedeki diş kökü enfeksiyonları burun akıntısına neden olabilir. Bkz. kedilerde diş sağlığı.
- Burun ve boğazdaki kitleler: Özellikle tek taraflı, uzun süren veya kanlı akıntı bu açıdan araştırılmalıdır.
- Tahriş edici maddeler: Toz, duman, parfüm ve bazı temizlik ürünleri hapşırmayı tetikleyebilir.
Bu nedenle uzun süren, tekrarlayan ya da tek taraflı belirtiler mutlaka veteriner tarafından değerlendirilmelidir.
Ne zaman veterinere gitmeli?
Aşağıdaki durumlarda beklemeden veteriner hekiminize başvurun:
- Ağzı açık nefes alıyor, nefes almakta zorlanıyor veya nefes alırken karnı belirgin şekilde inip kalkıyorsa
- 24 saatten uzun süredir hiç yemek yemiyorsa
- Su içmiyor, çok halsiz ya da tepkisizse
- Gözünü açamıyor, gözünde bulanıklık veya yara görünüyorsa
- Yavru, yaşlı, aşısız ya da kronik hastalığı olan bir kediyse
Veterinere giderken kediyi kapalı bir taşıma çantasında götürün ve klinik personeline önceden kedinin solunum yolu belirtileri olduğunu söyleyin. Böylece bekleme salonundaki diğer kedilerle temas en aza indirilebilir. Belirtilerin ne zaman başladığını, iştahını, su içip içmediğini ve aşı geçmişini not etmek muayeneyi kolaylaştırır.
Hafif belirtiler bir haftadan uzun sürüyorsa, akıntı koyulaşıp sarı-yeşile döndüyse veya kedi iyileşirken yeniden kötüleştiyse de muayene gerekir. Muayene giderleriyle ilgili genel bilgi için veteriner ücretleri sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Kedi gribi insanlara bulaşır mı?
Kedi gribine yol açan başlıca virüsler kedilere özgüdür ve insanlara bulaşmaz. Yine de hasta kediyle temastan sonra elleri yıkamak, virüsün diğer kedilere taşınmasını önler.
Kedi gribi geçtikten sonra tekrar eder mi?
Herpes virüsü geçiren kedilerin çoğu virüsü ömür boyu taşır ve stres dönemlerinde belirtiler yeniden ortaya çıkabilir. Bu tekrarlar genellikle ilk enfeksiyondan daha hafiftir.
Aşılı kedim neden grip oldu?
Aşılar enfeksiyonu tamamen engellemez ama hastalığın şiddetini ve süresini azaltır. Aşılı kediler genellikle hafif atlatır.
Kedi gribi için evde ilaç verebilir miyim?
Hayır. İnsan soğuk algınlığı ilaçları kediler için tehlikeli olabilir. Tedaviyi veterinerin belirlemesi gerekir; evde yalnızca destekleyici bakım yapın.
Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.