- Dışkı ve idrar topaklarını en az günde bir kez alın.
- Kabı düzenli olarak tamamen boşaltıp ılık su ve kokusuz, yumuşak bir sabunla yıkayın.
- Kedi davranışı kılavuzlarına göre kum kabı sayısı kedi sayısı + 1 olmalıdır.
- Kapları yan yana değil, evin farklı ve sakin noktalarına yerleştirin.
Kediler temizliğe önem veren hayvanlardır. Kirli bir kum kabı, birçok kedinin kabı kullanmayı bırakıp evin başka bir köşesine yönelmesi için yeterli bir nedendir. Düzenli temizlik hem kedinizin konforunu hem de evinizin kokusunu doğrudan etkiler.
Temizlik kadar kap sayısı ve yerleşimi de önemlidir. Aşağıda günlük rutinden kap sayısına kadar bilmeniz gerekenleri bulacaksınız.
Günlük temizlik: topakları her gün alın
Dışkıyı ve idrar topaklarını en az günde bir kez kaşıkla alın. Birden fazla kedi varsa ya da kediniz kabı sık kullanıyorsa günde iki kez daha iyidir. Topak alındıkça eksilen kumu tamamlayın.
Günlük temizlik aynı zamanda bir sağlık kontrolüdür. Dışkının kıvamı, idrar topaklarının sayısı ve büyüklüğü, kedinizde bir şeylerin değiştiğini ilk gösteren işaretler olabilir. İshal, kabızlık ya da idrar miktarındaki belirgin değişiklikleri not edin.
- Kum kaşığını kabın yanında, kapalı bir kutuda tutun.
- Topakları kapalı bir poşete koyup çöpe atın.
- İşiniz bitince ellerinizi sabunla yıkayın.
Haftalık ve tam temizlik
Topaklanan kum kullansanız bile kum zamanla kirlenir ve kap koku tutar. Kabı düzenli aralıklarla tamamen boşaltın, ılık su ve kokusuz, yumuşak bir sabunla yıkayın, iyice durulayıp kurulayın ve taze kumla doldurun. Topaklanmayan kum kullanıyorsanız bu işlemi daha sık yapmanız gerekir.
Ne sıklıkla tam temizlik yapacağınız, kedi sayısına ve kum türüne bağlıdır. Basit bir ölçü: Kum taze kumdan belirgin biçimde farklı kokmaya ya da görünmeye başladıysa zaman gelmiştir.
Güçlü kokulu dezenfektanlardan, amonyaklı ürünlerden ve yoğun parfümlü temizleyicilerden kaçının. Kedinin hassas burnu bu kokuları itici bulabilir; bazı temizlik ürünleri de kediler için zararlıdır. Amonyak kokusu idrar kokusunu andırdığı için kediyi kafa karışıklığına bile sürükleyebilir.
Kaç kum kabı gerekir? "Kedi sayısı + 1" kuralı
Amerikan Kedi Hekimleri Derneği (AAFP) ve Uluslararası Kedi Tıbbı Derneği'nin (ISFM) 2014 tarihli ev kirletme kılavuzu, her kedi için bir kum kabı artı bir fazlasını önerir. Yani tek kedili bir evde iki, iki kedili bir evde üç kum kabı idealdir. İngiltere'deki Battersea gibi hayvan refahı kuruluşları da çok kedili evler için aynı kuralı paylaşır.
| Kedi sayısı | Önerilen kum kabı sayısı |
|---|---|
| 1 | 2 |
| 2 | 3 |
| 3 | 4 |
| 4 | 5 |
Kılavuza göre kaplar yan yana konduğunda kedi bunları tek bir büyük kap gibi algılar. Bu yüzden kapları evin farklı noktalarına dağıtın. Çok kedili evlerde bu düzen, bir kedinin diğerinin kaba gitmesini engellemesini de zorlaştırır. Kediler arası ilişki için iki kedi nasıl tanıştırılır yazısına bakabilirsiniz.
Kum kabını nereye koymalı?
Kap yerleşimi, kedinin kabı rahatça kullanıp kullanmayacağını belirler. Kedi tuvalet yaparken kendini savunmasız hisseder; bu yüzden sakin ve kaçış yolu olan bir yer arar.
- Sakin bir köşe: Çamaşır makinesi, kombi ya da kapı önü gibi gürültülü ve yoğun geçilen yerlerden uzak tutun.
- Mama ve sudan uzak: Kediler yemek yedikleri yerin yakınında tuvalet yapmaktan hoşlanmaz.
- Kolay ulaşılabilir: Yaşlı ya da eklem ağrısı olan kediler için kenarı alçak kap seçin ve kabı merdiven çıkmayı gerektirmeyen bir kata koyun.
- Kaçış yolu: Kap, kedinin girerken ve çıkarken etrafını görebileceği bir konumda olsun; dar bir köşeye sıkıştırmayın.
- Her katta bir kap: Çok katlı evlerde her katta en az bir kap bulunması iyi olur.
Kum türü de kabın kullanımını etkiler. Bu konuda kedi kumu seçimi yazısına göz atın.
Hijyen ve toksoplazma
Kedi dışkısı, toksoplazmoz hastalığına yol açan parazitin yumurtalarını taşıyabilir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), bu yumurtaların dışkıyla atıldıktan sonra bulaşıcı hâle gelmesinin bir ila beş gün sürdüğünü belirtir. Bu da kumu her gün temizlemenin bir başka önemli nedenidir.
Hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler mümkünse kum kabını temizlememelidir. Bu iş başka birine bırakılamıyorsa eldiven takılmalı, temizlik her gün yapılmalı ve eller ardından iyice yıkanmalıdır. Hamilelik dönemindeki sorularınız için doktorunuza danışın.
Doğru kap boyutu ve türü
Temizlik kadar kabın kendisi de önemlidir. Kap, kedinin içinde rahatça dönüp eşeleyebileceği kadar büyük olmalıdır. Genel bir ölçü olarak kabın uzunluğunun, kedinin burnundan kuyruk dibine kadar olan boyundan belirgin biçimde fazla olması önerilir. Piyasadaki birçok kap, özellikle büyük kediler için küçük kalır; geniş saklama kutuları iyi bir alternatif olabilir.
Kapalı ve kapaklı kaplar kokuyu odadan uzak tutar ama içeride yoğunlaştırır. Bazı kediler tek çıkışlı kapalı kapta kendini sıkışmış hisseder; özellikle çok kedili evlerde bir kedi diğerini çıkışta bekleyebilir. Kedinizin tercihini öğrenmek için bir açık bir kapalı kabı yan yana değil, ayrı yerlerde deneyebilirsiniz.
Kendiliğinden temizlenen otomatik kaplar kullanıyorsanız kedinin sesten ve hareketten korkmadığından emin olun. Bu kaplar, kum kabındaki değişiklikleri gözlemlemenizi de zorlaştırabilir; dışkı ve idrar düzenini yine de düzenli kontrol edin.
Kum kabı sorunlarının işaretleri
Kedi kabın kenarına basıp içine girmeden tuvalet yapıyorsa, kumu hiç eşelemiyorsa ya da işi biter bitmez kaçar gibi kaptan çıkıyorsa kap ya da kum ona rahatsızlık veriyor olabilir. Kap dışına tuvalet yapma ise daha açık bir uyarıdır.
Bu tür değişikliklerde önce temizlik sıklığını, kap sayısını ve yerini gözden geçirin. Ama tıbbi nedenleri de unutmayın; ayrıntılı rehber için kedi kuma yapmıyor yazısını okuyun.
Değişiklik yaparken tek seferde tek bir şeyi değiştirin. Aynı anda kum türünü, kabı ve yerini değiştirmek, kedinin hangi değişikliğe tepki verdiğini anlamanızı imkânsız hâle getirir. Taşınma ve yeni hayvan gelmesi gibi dönemlerde kum kabı düzenini mümkün olduğunca sabit tutmak da kedinin uyumunu kolaylaştırır.
Ne zaman veterinere gitmeli?
- Kedi sık sık kaba gidip çok az idrar yapıyor ya da hiç yapamıyorsa: Bu, özellikle erkek kedilerde acil bir durumdur.
- İdrarda ya da dışkıda kan varsa
- İshal ya da kabızlık bir iki günü aşıyorsa
- İdrar topakları belirgin biçimde büyüdüyse ya da çoğaldıysa
- Kedi kap dışına tuvalet yapmaya aniden başladıysa
İdrar yolu belirtileri için kedilerde idrar yolu sorunları yazısına bakabilirsiniz.
Özetle, temiz ve yeterli sayıda kum kabı kedinizin hem konforunu hem de sağlığını korur. Topakları her gün almak, kabı düzenli yıkamak ve kedi sayısından bir fazla kabı evin farklı noktalarına yerleştirmek, tuvalet sorunlarının büyük kısmını daha başlamadan önler.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Tek kedim var, iki kum kabı gerçekten gerekli mi?
Kural tek kedili evlerde de iki kap önerir. Kediniz tek kapla sorunsuzsa bunu gözleyerek sürdürebilirsiniz, ama kap dışına tuvalet sorunu yaşarsanız ilk denenecek adımlardan biri ikinci kaptır.
Kum kabını çamaşır suyuyla yıkayabilir miyim?
Güçlü kokulu dezenfektanlar kediyi kaptan uzaklaştırabilir ve bazı temizlik ürünleri kediler için zararlıdır. Ilık su ve kokusuz yumuşak sabun çoğu zaman yeterlidir; özel bir dezenfeksiyon gerekiyorsa veterinerinize danışın.
Hamileyken kum kabını temizleyebilir miyim?
Toksoplazma riski nedeniyle mümkünse bu işi başka biri yapmalıdır. Yapmanız gerekiyorsa eldiven takın, kumu her gün temizleyin ve ardından ellerinizi iyice yıkayın; doktorunuza danışın.
Kum kabı ne zaman yenisiyle değiştirilmeli?
Plastik kaplar zamanla çizilir ve çiziklerde koku tutar. Yıkamaya rağmen koku gitmiyorsa kabı yenilemek iyi olur.
Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.