- Kedilerde diyabetin en tipik ilk belirtileri çok su içme, çok idrara çıkma ve iştah yerinde olduğu halde kilo kaybıdır.
- Şişmanlık ve hareketsizlik başlıca risk etkenleridir; diyabet en çok orta yaşlı ve yaşlı kedilerde görülür.
- Erken tanı ve iyi yönetimle bazı kedilerde hastalık remisyona girebilir, yani bir süre tedavi gerekmeyebilir.
- Halsizlik, kusma, yememe ve titreme gibi belirtiler acil durum olabilir; beklemeden veterinere başvurulmalıdır.
Diyabet ya da şeker hastalığı, vücudun kan şekerini düzenleyemediği bir hormon hastalığıdır. Kedilerde giderek daha sık tanı konan bu hastalık, erken fark edildiğinde iyi yönetilebilir ve bazı kedilerde remisyona bile girebilir.
Belirtiler sinsi başladığı için çoğu sahip ilk başta yalnızca kedinin daha fazla su içtiğini ya da kum kabının daha çabuk ıslandığını fark eder. Bu küçük değişiklikler önemli ipuçlarıdır.
Kedilerde diyabet nedir?
Normalde pankreastan salgılanan insülin hormonu, kandaki şekerin hücrelere girip enerji olarak kullanılmasını sağlar. Diyabette ya yeterli insülin üretilmez ya da vücut insüline karşı direnç geliştirir. Sonuçta şeker kanda birikir, hücreler ise enerjisiz kalır.
Kedilerdeki diyabet çoğunlukla insanlardaki tip 2 diyabete benzer. Yani insülin direnci ve zamanla azalan insülin üretimi birlikte rol oynar. Bu nedenle kilo kontrolü hem korunmada hem de tedavide büyük önem taşır.
Belirtiler
Diyabetin belirtileri genellikle yavaş gelişir. Şu değişikliklere dikkat edin:
- Çok su içme: Su kabının daha sık boşalması, kedinin musluk ya da diğer su kaynaklarına yönelmesi.
- Çok idrara çıkma: Kum kabında daha büyük ve daha sık topaklar, bazen kum kabı dışına idrar yapma.
- Kilo kaybı: İştah yerinde ya da artmışken kilo vermek.
- Artmış iştah ya da ilerleyen dönemde iştahsızlık.
- Arka bacaklarda zayıflık: Bazı kedilerde arka bacaklarda güçsüzlük ve topuklar yere değecek şekilde yürüme görülebilir.
- Bakımsız, mat tüyler ve halsizlik.
Çok su içme pek çok hastalığın ortak belirtisidir. Böbrek hastalığı ve hipertiroidi de benzer tablo verebilir. Bu konuda kedilerde böbrek yetmezliği ve kedilerde hipertiroidi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Risk etkenleri
Her kedi diyabet olabilir ama bazı etkenler riski artırır:
- Şişmanlık: En önemli değiştirilebilir risk etkenidir. Kilolu kedilerde diyabet riski belirgin biçimde yüksektir. Ayrıntılar için kedilerde şişmanlık yazımızı okuyun.
- Yaş: Hastalık en çok orta yaşlı ve yaşlı kedilerde görülür. Kedinizin insan yaşı karşılığını kedi yaşı hesaplama aracıyla öğrenebilirsiniz.
- Hareketsizlik: Ev içinde az hareket eden kedilerde risk artar.
- Cinsiyet: Erkek kedilerde daha sık görüldüğü bildirilmektedir.
- Bazı ilaçlar ve hastalıklar: Uzun süreli bazı ilaç tedavileri ve pankreas iltihabı gibi hastalıklar diyabete zemin hazırlayabilir.
- Irk: Bazı ülkelerde Burma kedisi gibi ırklarda daha sık görüldüğü bildirilmiştir.
Diyabetten korunmak mümkün mü?
Diyabetin her vakası önlenemez; ancak en önemli risk etkeni olan şişmanlık büyük ölçüde kontrol edilebilir. Kedinizi ideal kilosunda tutmak, porsiyonları ölçmek ve her gün oyunla hareket etmesini sağlamak riski azaltmanın en etkili yollarıdır.
Orta yaşa giren kedilerde yıllık kontroller ve gerektiğinde yapılan kan ve idrar testleri hastalığın erken dönemde fark edilmesine yardımcı olur. Erken yakalanan diyabette kan şekerinin kontrol altına alınması genellikle daha kolaydır.
Teşhis nasıl konur?
Veteriner, belirtileri dinledikten sonra kan ve idrar testleri ister. Kedilerde stres anlık olarak kan şekerini yükseltebildiği için tek bir yüksek kan şekeri ölçümü tanı için yeterli değildir. Veteriner bu yüzden idrarda şeker varlığına ve son haftalardaki ortalama kan şekerini yansıtan testlere de bakar.
Aynı muayenede böbrek değerleri, tiroit hormonu ve idrar yolu enfeksiyonu da değerlendirilebilir. Diyabetli kedilerde idrar yolu enfeksiyonu daha sık görülebilir.
Tedavi ve evde yönetim
Diyabet tedavisi veterinerin belirlediği bir plana göre yürütülür. Çoğu kedide tedavinin temelini insülin enjeksiyonları ve beslenme düzenlemesi oluşturur. Enjeksiyonlar genellikle deri altına, çok ince iğnelerle yapılır ve sahiplerin büyük kısmı kısa sürede bunu rahatça uygulamayı öğrenir.
Evde yönetimde dikkat edilecek noktalar:
- Düzen: Öğünleri ve tedaviyi her gün aynı saatlerde, veterinerin tarif ettiği şekilde uygulayın.
- Beslenme: Veteriner genellikle diyabetli kedinin ihtiyaçlarına uygun bir beslenme planı önerir. Mamayı kendi başınıza değiştirmeyin.
- Kilo kontrolü: Kilolu kedide yavaş ve kontrollü kilo kaybı hedeflenir.
- Kayıt tutun: Su tüketimini, iştahı, kum kabındaki idrar miktarını ve uygulamaları not alın. Bu bilgiler kontrol muayenelerinde çok değerlidir.
- Dozları asla kendiniz değiştirmeyin: Doz ayarı yalnızca veteriner tarafından yapılır. Bir uygulamayı atlamak ya da çift uygulamak tehlikeli olabilir.
Diyabet tedavisi düzenli kontroller gerektirdiği için uzun vadeli bir bütçe planı yapmak faydalıdır. Genel gider kalemleri için kedi bakım maliyeti ve veteriner ücretleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Remisyon mümkün mü?
Kedilerde diyabetin önemli bir özelliği, bazı kedilerin tedaviye iyi yanıt vererek remisyona girebilmesidir. Remisyon, kan şekerinin bir süre insülin gerekmeden normal kalması anlamına gelir. Cornell Feline Health Center ve iCatCare'in güncel rehberleri, erken tanı ve iyi kan şekeri kontrolünün remisyon şansını artırdığını vurgular.
Remisyona giren kediler de risk altında kalır. Kilo kontrolü ve düzenli kontrol sürdürülmelidir; belirtiler geri dönerse hemen veterinere başvurulmalıdır.
Diyabetli kediyle günlük yaşam
Diyabet tanısı ilk anda korkutucu gelebilir. Ancak birkaç hafta içinde çoğu sahip yeni rutine alışır. Günlük yaşamı kolaylaştırmak için şunları planlayın:
- Hatırlatıcı kurun: Öğün ve tedavi saatleri için telefon alarmı kullanın. Uygulamayı yaptığınızı bir takvime işaretleyin; böylece evdeki başka biri yanlışlıkla ikinci kez uygulama yapmaz.
- Malzemeleri doğru saklayın: İlaçların ve malzemelerin nasıl saklanacağını veterinerinize sorun ve son kullanma tarihlerini takip edin.
- Acil durum planı: Kan şekeri düşmesi belirtilerini ve böyle bir durumda ne yapmanız gerektiğini veterinerinizle önceden konuşun. Gece açık olan en yakın veteriner kliniğinin bilgisini kaydedin.
- Tatil ve bakıcı: Evden uzun süre ayrılacaksanız tedaviyi uygulayabilecek deneyimli bir kişi ya da veteriner gözetiminde bir pansiyon ayarlayın. Tatile giderken kedi yazımız bu konuda yardımcı olabilir.
- Kum kabını gözlemleyin: Kum kabındaki idrar topaklarının boyutu, su tüketiminin ve hastalık kontrolünün evdeki en pratik göstergelerinden biridir.
Diyabetli bir kedinin bakımı düzen ve sabır gerektirir. Bu emeğin karşılığında birçok kedi yıllarca rahat ve mutlu bir yaşam sürer.
Ne zaman veterinere gitmeli?
Kedinizin her zamankinden fazla su içtiğini, daha çok idrar yaptığını ya da yerinde iştaha rağmen kilo kaybettiğini fark ederseniz birkaç gün içinde veteriner randevusu alın.
Aşağıdaki durumlar acildir, beklemeden veterinere gidin:
- Diyabetli ya da diyabet şüphesi olan kedide kusma, yememe, belirgin halsizlik
- Nefeste aseton ya da meyvemsi koku, hızlı soluma
- Titreme, sendeleme, şaşkınlık, nöbet ya da bayılma (kan şekerinin aşırı düşmesine bağlı olabilir)
- Kedinin tepkisiz kalması
İnsülin tedavisi alan bir kedide titreme ve sendeleme görürseniz veterinerinizi hemen arayın. Veterinerinizden bu tür bir durumda evde ne yapmanız gerektiğini önceden öğrenmeniz önemlidir.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Diyabetli kedi normal bir hayat sürebilir mi?
Doğru tedavi ve düzenli kontrolle diyabetli kedilerin çoğu iyi bir yaşam kalitesine sahip olabilir. Bu, sahibin düzenli takip ve tedaviye bağlılığına bağlıdır.
Kedilerde diyabet geçer mi?
Bazı kedilerde, özellikle erken tanı konup kilo ve beslenme iyi yönetildiğinde, hastalık remisyona girebilir. Remisyondaki kediler de düzenli kontrolle izlenmelidir çünkü hastalık geri dönebilir.
Kedimin çok su içmesi kesin diyabet mi?
Hayır. Böbrek hastalığı ve hipertiroidi gibi başka durumlar da çok su içmeye neden olabilir. Ayırt etmek için kan ve idrar testleri gerekir.
İnsan şeker ölçüm cihazı kedide kullanılabilir mi?
Evde şeker takibi yapılacaksa hangi cihazın ve yöntemin uygun olduğunu veteriner belirlemelidir. Kendi başınıza ölçüm yapıp tedaviyi değiştirmeyin.
Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.