- Hipertiroidi, tiroit bezinin fazla hormon üretmesidir ve çoğunlukla orta yaşlı ile yaşlı kedilerde görülür.
- En tipik belirti iştah artmışken kilo kaybıdır; huzursuzluk, çok su içme ve kusma da görülebilir.
- Tedavi edilmezse kalp ve tansiyon üzerinde ciddi etkiler yapabilir; doğru tedaviyle çoğu kedi iyi yanıt verir.
- Yaşlı kedilerde düzenli kontrol ve kan testleri hastalığın erken yakalanmasını sağlar.
Hipertiroidi, boyundaki tiroit bezinin gereğinden fazla hormon üretmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Kedilerde en sık görülen hormon hastalıklarından biridir ve özellikle orta yaşlı ile yaşlı kedileri etkiler.
Hastalığın ilk belirtileri çoğu zaman yanıltıcıdır. Kedi iştahla yemek yer, hatta daha enerjik görünür; bu yüzden sahipler bir sorun olduğunu geç fark edebilir. Oysa erken tanı, tedavinin başarısı açısından önemlidir.
Hipertiroidi nedir?
Tiroit hormonları vücudun metabolizma hızını düzenler. Hipertiroidide bu hormonlar fazla üretildiği için metabolizma sürekli yüksek devirde çalışır. Kedi ne kadar yerse yesin enerjiyi hızla harcar, kalp daha hızlı ve daha güçlü çalışmak zorunda kalır.
Kedilerdeki hipertiroidinin çoğunluğu, tiroit bezindeki iyi huylu (kanser olmayan) bir büyümeden kaynaklanır. Kötü huylu tümörler nadiren neden olur. Hastalığın neden geliştiği tam olarak bilinmemektedir; çevresel ve beslenmeyle ilgili etkenler araştırılmaya devam etmektedir.
Belirtiler
Belirtiler genellikle haftalar ya da aylar içinde yavaş yavaş belirginleşir:
- İştah artışına rağmen kilo kaybı: Hastalığın en tipik belirtisidir.
- Huzursuzluk ve aşırı hareketlilik: Kedi daha gergin, daha sesli ya da geceleri daha hareketli olabilir. Gece miyavlamaları için kedi gece miyavlıyor yazımıza da bakabilirsiniz.
- Çok su içme ve çok idrara çıkma.
- Kusma ve ishal: Sık kusma ya da daha hacimli dışkı görülebilir.
- Hızlı kalp atışı: Veteriner muayenesinde kalp hızının yüksek olduğu ya da kalpte üfürüm duyulduğu fark edilebilir.
- Bakımsız tüyler: Tüylerde yağlanma, matlaşma ya da keçelenme.
- Hızlı soluma, özellikle stres altında.
Bu belirtiler çoğu zaman o kadar yavaş gelişir ki her gün kedisini gören sahip değişikliği fark etmeyebilir. Bir süredir görmeyen bir yakınınızın kedinin zayıfladığını söylemesi önemli bir uyarı olabilir.
Hastaların küçük bir kısmında tam tersine iştahsızlık ve halsizlik görülebilir. Bu nedenle yaşlı bir kedide davranış ya da kilo değişikliği fark ettiğinizde veterinere danışmanız önemlidir.
Tedavi edilmezse ne olur?
Hipertiroidi tedavi edilmediğinde kalp kası kalınlaşabilir ve kalp yetmezliği gelişebilir. Ayrıca yüksek tansiyon ortaya çıkabilir. Yüksek tansiyon gözlerde kanamaya ve retina ayrılmasına bağlı ani körlüğe yol açabilir; böbrekleri ve beyni de etkileyebilir.
Uzun süre devam eden hastalık kas kaybına ve genel güçsüzlüğe neden olur. Bu yüzden belirtiler hafif görünse bile tedaviyi ertelememek gerekir.
Hipertiroidi ve diğer yaşlılık hastalıkları
Yaşlı kedilerde hipertiroidi tek başına görülebileceği gibi böbrek hastalığı, diyabet, bağırsak hastalıkları ya da diş sorunlarıyla birlikte de bulunabilir. Bu hastalıkların belirtileri birbirine çok benzer: kilo kaybı, çok su içme, kusma ve iştah değişiklikleri hepsinde görülebilir.
Bu nedenle veteriner, hipertiroidi şüphesinde genellikle kapsamlı bir kan ve idrar taraması ister. Birden fazla sorunun aynı anda bulunması tedavi planını değiştirebilir. Örneğin böbrek değerleri tedavi seçimini doğrudan etkiler. Kilo kaybının yalnızca yaşlılığa bağlanmaması bu yüzden çok önemlidir.
Kedinizin su tüketimindeki değişiklikleri değerlendirmek için kedi ne kadar su içmeli yazımıza da göz atabilirsiniz.
Teşhis nasıl konur?
Veteriner muayenede kedinin kilosunu, kalp atışını ve tansiyonunu değerlendirir. Boyun bölgesini elle muayene ederek büyümüş tiroit bezini hissedebilir. Tanı genellikle kan testinde tiroit hormonunun ölçülmesiyle konur.
Bazı kedilerde, özellikle hastalığın erken döneminde ya da başka bir hastalıkla birlikte görüldüğünde, sonuçlar sınırda çıkabilir. Bu durumda veteriner testi tekrarlayabilir ya da ek testler isteyebilir. Kan ve idrar testleriyle böbrek fonksiyonları da mutlaka değerlendirilir.
Tedavi seçenekleri
Kedilerde hipertiroidi için birkaç farklı tedavi yaklaşımı vardır. Her birinin avantajı ve sınırlaması farklıdır; seçim kedinin yaşına, genel sağlığına, böbrek durumuna, kedinin tedaviye uyumuna ve imkanlara göre veterinerle birlikte yapılır.
- Günlük ilaç tedavisi: Tiroit hormonu üretimini azaltan ilaçlar hastalığı kontrol altında tutar ama genellikle ömür boyu düzenli kullanım gerektirir.
- Radyoaktif iyot tedavisi: Hastalıklı tiroit dokusunu hedefleyen ve çoğu kedide kalıcı çözüm sağlayan bir yöntemdir. Yalnızca özel donanıma sahip merkezlerde uygulanabilir.
- Cerrahi: Hastalıklı tiroit bezinin ameliyatla alınmasıdır. Anestezi riski ve ameliyat sonrası komplikasyonlar açısından değerlendirme gerektirir.
- Özel beslenme: İyot miktarı çok düşük tutulmuş özel bir veteriner diyeti bazı kedilerde seçenek olabilir. Bu yöntemin işe yaraması için kedinin başka hiçbir yiyecek yememesi gerekir.
Tedavi başladıktan sonra veteriner düzenli kan testleriyle hormon düzeylerini ve böbrek değerlerini izler. Hipertiroidi böbreklere giden kan akışını artırdığı için var olan bir böbrek sorununu gizleyebilir; tedaviyle birlikte bu sorun ortaya çıkabilir. Bu nedenle kontrolleri aksatmamak gerekir.
Yaşlı kedilerde erken fark etmek
Hipertiroidi, böbrek hastalığı ve diyabet gibi yaşlılık hastalıkları erken dönemde benzer ve belirsiz belirtiler verir. Yaşlı kedinizi düzenli tartmak ve yıllık ya da veterinerin önerdiği sıklıkta kontrol yaptırmak bu hastalıkları erken yakalamanın en etkili yoludur.
Yaşlı kedinizin bakımı hakkında daha fazla bilgi için yaşlı kedi bakımı ve yaşlı kedi beslenmesi yazılarımıza göz atabilirsiniz. Kedinizin yaşını insan yılına çevirmek için kedi yaşı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Tedavi sürecinde evde takip
Hangi tedavi seçilirse seçilsin, evde yapacağınız gözlemler veterinerin tedaviyi doğru yönetmesine yardımcı olur. Şu bilgileri düzenli olarak not etmeniz faydalıdır:
- Kilo: Kedinizi birkaç haftada bir aynı tartıda tartın. Tedaviyle birlikte kilonun yavaş yavaş geri gelmesi beklenir.
- İştah ve su tüketimi: Aşırı iştahın ve susamanın azalıp azalmadığını izleyin.
- Davranış: Huzursuzluk ve gece miyavlamalarında değişiklik olup olmadığına bakın.
- Kusma ve dışkı: Kusma sıklığını ve dışkı kıvamını not edin.
- Yan etki belirtileri: Tedavi sırasında iştahsızlık, halsizlik, yüzde kaşıntı, kusma ya da başka beklenmedik bir belirti görürseniz veterinerinize hemen bildirin.
Günlük ilaç kullanan kedilerde dozun atlanmaması önemlidir. İlacı kediye vermekte zorlanıyorsanız veterinerinize söyleyin; farklı uygulama şekilleri mümkün olabilir. Tedaviyi kendi başınıza kesmeyin ya da değiştirmeyin.
Hipertiroidi tedavisi çoğu zaman uzun soluklu bir süreçtir. Düzenli kontrollerle izlenen kedilerin büyük kısmı tedaviye iyi yanıt verir ve yaşam kalitesi belirgin biçimde artar.
Ne zaman veterinere gitmeli?
Orta yaşlı ya da yaşlı kedinizde iştah yerinde olduğu halde kilo kaybı, artan huzursuzluk, çok su içme ya da sık kusma fark ederseniz veteriner randevusu alın. Bu belirtilerin tümü birkaç hastalığa işaret edebilir ve ayrımı testlerle yapılır.
Şu durumlarda hemen veterinere gidin:
- Ağız açık soluma, nefes darlığı
- Ani körlük, göz bebeklerinin büyük kalması ya da gözde kanama
- Bayılma, ani güçsüzlük
- Arka bacakları ani olarak kullanamama, bacaklarda soğukluk ve ağrı
- Hiç yemek yememe ve tekrarlayan kusma
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Hipertiroidi hangi yaştaki kedilerde görülür?
Hastalık büyük çoğunlukla orta yaşlı ve yaşlı kedilerde görülür; genç kedilerde nadirdir.
Hipertiroidi tedavi edilebilir mi?
Evet. Hastalığın kontrol altına alınmasını sağlayan farklı tedavi seçenekleri vardır ve bazıları kalıcı çözüm sunabilir. Hangisinin uygun olduğuna veteriner kedinin genel durumuna göre karar verir.
Hipertiroidi böbrekleri etkiler mi?
Hipertiroidi ile böbrek hastalığı yaşlı kedilerde sık birlikte görülür. Hipertiroidi böbrek sorunlarını gizleyebileceği için tedavi sırasında böbrek değerleri düzenli izlenir.
Kedim çok yiyor ama zayıflıyor, neden olabilir?
Hipertiroidi bunun en bilinen nedenlerinden biridir, ancak diyabet, bağırsak hastalıkları ve parazitler de benzer tablo yapabilir. Ayırt etmek için veteriner muayenesi ve kan testleri gerekir.
Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.