- Kediler zorunlu etoburdur; taurin, arakidonik asit ve hazır A vitamini gibi besinleri vücutlarında yeterince üretemez.
- Ana besin, kedinin yaşam evresine uygun ve etiketinde tam (complete) olduğu yazan bir mama olmalıdır.
- Taze ve temiz su her zaman ulaşılabilir olmalı, ödül ve ek yiyecekler günlük kalorinin yaklaşık yüzde 10'unu geçmemelidir.
- Vejetaryen ya da vegan beslenme, ev yemekleri ve yalnızca et vermek kedide ciddi eksikliklere yol açabilir.
Kediler zorunlu etoburdur. Yani sağlıklı kalabilmek için hayvansal kaynaklı besinlere ihtiyaç duyarlar ve bazı temel maddeleri bitkilerden elde edemezler. Bu durum, kedinizin tabağına ne koyacağınızı belirleyen en önemli bilgidir.
Köpekler ve insanlar gibi her şeyi yiyebilen canlıların aksine kedinin metabolizması milyonlarca yıl boyunca küçük av hayvanlarıyla beslenmeye göre şekillenmiştir. Aşağıda kedinin neye ihtiyaç duyduğunu, bu ihtiyacın evde nasıl karşılanacağını ve sık yapılan hataları bulacaksınız.
Zorunlu etobur ne demek?
Zorunlu etobur, bazı besin öğelerini yalnızca hayvansal dokulardan alabilen hayvan demektir. Kedilerde bu durumun birkaç somut sonucu vardır:
- Taurin: Kediler bu amino asidi kendi vücutlarında yeterince üretemez. Taurin eksikliği kalp kasının zayıflaması (dilate kardiyomiyopati), görme kaybına yol açan retina hasarı ve üreme sorunlarıyla ilişkilidir. Ticari kedi mamalarına bu nedenle taurin eklenir.
- Arakidonik asit: Pek çok hayvan bu yağ asidini bitkisel yağlardan üretebilir; kedilerde bu yetenek çok sınırlıdır.
- A vitamini: Kediler havuç gibi sebzelerdeki beta-karoteni A vitaminine dönüştüremez. Hazır A vitaminini hayvansal kaynaklardan almaları gerekir.
- Yüksek protein: Kediler enerji üretmek için de proteini yoğun biçimde kullanır. Yetişkin bir kedinin protein ihtiyacı, köpeğe göre belirgin biçimde yüksektir.
- Arginin: Bu amino asit eksik olduğunda kedide kanda amonyak birikebilir. Hayvansal proteinler argininden zengindir.
Cornell Feline Health Center, kedilerin yüksek protein, orta düzeyde yağ ve az karbonhidrat içeren bir beslenmeye uygun olduğunu belirtir. Kediler pişmiş karbonhidratları sindirebilir, ancak beslenmelerinin temeli hayvansal protein olmalıdır.
Evde kedi neyle beslenmeli?
Ev kedisinin bütün besin ihtiyacını karşılamanın en güvenli yolu, kedinin yaşam evresine uygun bir tam mama vermektir. Tam (complete) mama, tek başına verildiğinde kedinin bütün besin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanmış mamadır. Avrupa'da FEDIAF, ABD'de AAFCO bu mamaların içermesi gereken besin değerleri için kılavuzlar yayımlar.
Paketin üzerinde "tamamlayıcı" (complementary) yazan ürünler ise tek başına yeterli değildir. Bu ürünler ödül ya da ek yiyecek olarak düşünülmelidir. Etiketi okumayı kedi maması nasıl seçilir yazımızda ayrıntılı anlatıyoruz.
Tam mama kuru, yaş ya da ikisinin karışımı olabilir. Her birinin avantajları ve dezavantajları var; hangisinin kedinize uygun olduğunu kuru mama mı yaş mama mı yazısında karşılaştırdık.
Yaşam evresine göre ihtiyaçlar değişir
Bir kedinin besin ihtiyacı yaşamı boyunca aynı kalmaz. Mama seçerken kedinizin hangi evrede olduğunu dikkate alın:
- Yavru (yaklaşık 12 aya kadar): Büyüme için daha fazla enerji, protein ve mineral gerekir. Yavru mamaları bu ihtiyaca göre hazırlanır. Ayrıntılar için yavru kedi beslenmesi yazısına bakabilirsiniz.
- Yetişkin: Amaç ideal kiloyu korumaktır. Kısırlaştırılmış kedilerin enerji ihtiyacı düşer; kısırlaştırılmış kedi beslenmesi yazımızda bunu ele aldık.
- Yaşlı: Bazı yaşlı kediler besinleri daha az verimli sindirir ve kilo kaybetmeye eğilimli olabilir. Yaşlı kedi beslenmesi yazısında öneriler bulabilirsiniz.
Ne kadar ve kaç öğün?
Paketlerdeki besleme tabloları başlangıç için bir fikir verir, ancak her kedinin ihtiyacı farklıdır. Kilo, yaş, kısırlaştırma durumu ve hareketlilik günlük kalori ihtiyacını değiştirir. Kedinizin yaklaşık ihtiyacını kedi mama miktarı hesaplama aracımızla gram olarak bulabilirsiniz.
Yetişkin kediler için günlük miktarı en az iki öğüne bölmek önerilir. Doğada kediler gün içinde çok sayıda küçük av yakalar; bu yüzden birçok kedi küçük ve sık öğünlerle daha mutludur. Mamayı tartarak vermek, göz kararı vermekten çok daha güvenilirdir.
Mamanın bir kısmını mama bulmacaları ya da evin farklı yerlerine saklanmış küçük kaplar aracılığıyla vermek, kedinin av içgüdüsünü tatmin eder ve hareketini artırır. Bu yöntem özellikle evde yaşayan ve kilo almaya yatkın kediler için faydalıdır.
Su ve ödül
Kedilerin susama hissi görece zayıftır, çünkü atalarının suyun büyük kısmını avlarından aldığı düşünülür. Temiz ve taze su her zaman ulaşılabilir olmalıdır. Kaç kap koymanız ve kedinizi nasıl daha fazla su içmeye teşvik edeceğiniz için kedi ne kadar su içmeli yazısına göz atın.
Ödüller ilişkinizi güçlendirir ve eğitimde işe yarar. Yine de ödüller ve tamamlayıcı yiyecekler, genel bir kural olarak günlük kalorinin yaklaşık yüzde 10'unu geçmemelidir. Aksi halde hem kilo alımı hem de besin dengesizliği riski artar. Ayrıntılar kedi ödülü yazımızda.
Sık yapılan beslenme hataları
- Yalnızca et vermek: Kas eti tek başına kalsiyum ve bazı vitaminler bakımından eksiktir. Uzun süre yalnızca etle beslenen kedilerde kemik sorunları görülebilir.
- Köpek maması vermek: Köpek mamaları kedinin taurin, protein ve A vitamini ihtiyacını karşılamayacak şekilde hazırlanmış olabilir. Ara sıra bir lokma zarar vermez, ancak düzenli besin olarak uygun değildir.
- Vejetaryen veya vegan beslenme: Kedinin biyolojisine uygun değildir ve eksiklik riski taşır.
- Süt vermek: Yetişkin kedilerin çoğu laktozu iyi sindiremez. Neden önerilmediğini kedilere süt verilir mi yazısında anlattık.
- Sofradan yemek vermek: Bazı insan yiyecekleri kediler için zehirlidir. Güvenli olanlar ve kaçınılması gerekenler için kedilerin yiyebileceği insan yiyecekleri ve kediler için zehirli yiyecekler yazılarına bakın.
- Ani mama değişikliği: Yeni mamaya 7–10 gün içinde, eski mamayla karıştırarak kademeli geçmek mide ve bağırsak sorunlarını azaltır.
Çiğ et ve ev yapımı beslenme hakkında
Çiğ et bazlı beslenme bazı sahipler arasında popülerdir. WSAVA ve Cornell gibi kaynaklar, çiğ etin Salmonella ve Listeria gibi bakterileri ve toksoplazma gibi parazitleri taşıyabileceğini, bunun hem kedi hem de evdeki insanlar için risk oluşturduğunu vurgular. Son yıllarda çiğ mama ve çiğ süt tüketen kedilerde kuş gribi (H5N1) vakaları da bildirildi.
Ev yapımı tariflerin önemli bir kısmı ise besin bakımından dengesizdir. Kedinizi ev yemeğiyle beslemek istiyorsanız tarifi bir veteriner beslenme uzmanının hazırlaması gerekir. Gelişigüzel hazırlanan bir ev diyeti, aylar içinde fark edilmeyen eksikliklere yol açabilir.
Ne zaman veterinere gitmeli?
Beslenmeyle ilgili şu durumlarda veteriner hekiminize başvurun:
- Kediniz 24 saatten uzun süredir hiç yemek yemiyorsa. Kedilerde uzun süre yemek yememek karaciğer yağlanması gibi ciddi sorunlara yol açabilir; kedi yemek yemiyor yazısına da bakın.
- Belirgin bir neden yokken kilo kaybediyor ya da hızla kilo alıyorsa.
- Su tüketimi belirgin biçimde arttıysa veya azaldıysa.
- Tekrarlayan kusma ya da ishal varsa.
- Özel bir sağlık sorunu nedeniyle diyet mama gerekiyorsa. Böbrek, idrar yolu veya diyabet diyetleri veteriner kontrolünde kullanılmalıdır.
Rutin kontrollerde veteriner hekiminizden kedinizin vücut kondisyon skorunu değerlendirmesini isteyin. Bu, kedinizin ideal kiloda olup olmadığını anlamanın en güvenilir yoludur.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Kediler yalnızca etle beslenebilir mi?
Hayır. Yalnızca kas eti kalsiyum, bazı vitaminler ve mineraller bakımından eksiktir. Doğada kedi avının kemiğini, organlarını ve tamamını yer; evde bu dengeyi tam bir mama sağlar.
Kediye vejetaryen mama verilebilir mi?
Önerilmez. Kediler zorunlu etoburdur ve bazı temel besinleri bitkisel kaynaklardan alamaz. Böyle bir beslenme ancak veteriner beslenme uzmanının yakın takibinde düşünülebilir ve riskleri vardır.
Kedi günde kaç öğün yemeli?
Yetişkin kediler için günlük miktarı en az iki öğüne bölmek önerilir. Birçok kedi gün içinde küçük öğünleri tercih eder; yavrular ise günde 3–4 öğün yer.
Kedi ot yiyor, bu normal mi?
Birçok kedi zaman zaman ot çiğner ve bu çoğunlukla normal bir davranıştır. Ancak evdeki bitkilerin kediler için zehirli olup olmadığını mutlaka kontrol edin.
Sorunuzu gönderin; sık sorulan konuları yeni yazılarla yanıtlıyoruz.