Calico neden hep dişidir?
Kedilerde tüyün turuncu mu siyah mı olacağını belirleyen gen X kromozomunda bulunur. Dişiler iki X kromozomu taşır; biri turuncu, diğeri siyah renk varyantını taşıyorsa her iki renk de görülebilir. Erkeklerde ise tek X vardır ve Y kromozomu bu geni taşımaz; bu yüzden normal bir erkek kedi ya turuncu ya da turuncu olmayan renkte olur, ikisini birden gösteremez.
Dişi embriyoda her hücre gelişimin erken döneminde iki X kromozomundan birini rastgele kapatır (X inaktivasyonu). Turuncu varyantın açık kaldığı hücrelerin soyundan turuncu, siyah varyantın açık kaldığı hücrelerden siyah lekeler oluşur. Beyaz bölgeleri ise ayrı bir gen, KIT genindeki beyaz leke varyantı oluşturur. Bu rastgelelik yüzünden aynı genetiğe sahip iki calico bile aynı desende olmaz; 2001'de klonlanan ilk kedi CC'nin, kopyalandığı calico kediden farklı bir desende doğması bu yüzden çok bilinen bir örnektir.
Erkek calico: nadir ve genellikle kısır
Merck Veteriner El Kitabı'na göre erkek calico ya da kaplumbağa kedi çok nadirdir. Bu erkeklerin çoğu iki X ve bir Y kromozomu taşır (XXY); insanlardaki Klinefelter sendromuna benzeyen bu durum kedilerde de kısırlığa yol açar. Daha seyrek olarak, iki ayrı embriyonun erken dönemde birleşmesiyle oluşan "kimera" kediler de calico görünümünde olabilir.
Erkek calicoların değerli ya da şanslı olduğuna dair söylentiler nedeniyle yüksek fiyatlarla satıldığı iddiaları dolaşır. Böyle bir kediyi "ender" olduğu için almak ya da üretmeye çalışmak doğru değildir; kısır olmaları yaygın olduğu gibi, nadirliğin kendisi bir sağlık ya da bakım avantajı sağlamaz.
Calico kedi huysuz olur mu?
"Calico ve kaplumbağa kediler aksi olur" inanışı çok yaygındır. Bu konuda en çok anılan çalışma, UC Davis'ten Stelow ve arkadaşlarının 2016'da yayımladığı ve 1.274 kedi sahibinin çevrim içi anket yanıtlarını inceleyen araştırmadır. Sahipler, turuncu içeren dişi kedilerde (calico, kaplumbağa) insanlara yönelik tıslama, ısırma gibi davranışları biraz daha sık bildirmiştir; ancak veteriner muayenesi ve kucağa alma sırasındaki saldırganlıkta renkler arasında belirgin fark çıkmamıştır.
Araştırmacıların kendisi farkların küçük olduğunu, verinin sahip beyanına dayandığını ve sonucun sahiplenme kararlarında kullanılmaması gerektiğini vurgulamıştır. Yani kanıt zayıftır; huysuzluk inancı sahiplerin beklentisini de etkiliyor olabilir. Bir calico kedinin huyunu tanımak için rengine değil, onunla geçirdiğiniz zamana bakın.
Sağlık
- Calico desen dişi kedilerde sağlığı etkilemez; bu desene bağlı bilinen bir hastalık yoktur.
- Erkek calicolar genellikle XXY kromozom yapısı nedeniyle kısırdır; kısırlaştırma yine de davranış ve sağlık açısından önerilir.
- Beyaz bölgelerdeki pembe burun ve kulak derisi güneşe duyarlıdır; uzun süre güneşte kalan kedilerde bu bölgeler kontrol edilmelidir.
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Irka özgü riskler her kedide görülmez; sağlık durumunu yalnızca veteriner hekim değerlendirebilir. Cins kedi alacaksanız damızlıkların genetik test ve sağlık belgelerini isteyin.
Sık sorulan sorular
Erkek üç renkli kedi olur mu?
Olur ama çok nadirdir. Bu erkeklerin çoğu fazladan bir X kromozomu taşır (XXY) ve genellikle kısırdır.
Calico ile kaplumbağa kedi arasındaki fark nedir?
İkisi de turuncu ve siyahı birlikte taşır. Calicoda belirgin beyaz alanlar vardır; kaplumbağa kedide beyaz yok denecek kadar azdır ve renkler iç içe karışmıştır.
Üç renkli kediler huysuz mu olur?
Bunu gösteren güçlü bir kanıt yoktur. Tek bilinen çalışma sahip anketine dayanır ve farklar küçüktür; karakter renge değil, genetik yapıya ve sosyalleşmeye bağlıdır.
Kaynaklar
- Merck Veterinary Manual – Calico and Black and Orange Tortoiseshell Cats
- Stelow, Bain ve Kass (2016), The Relationship Between Coat Color and Aggressive Behaviors in the Domestic Cat, J Appl Anim Welf Sci
- David ve ark. (2014), Endogenous Retrovirus Insertion in the KIT Oncogene Determines White and White spotting in Domestic Cats, G3



